5733 sayılı düzenleme, elektrik piyasasında birden fazla piyasa faaliyetini birlikte sürdüren tüzel kişilerin mevcut sözleşmelerinde yapılacak tadillere ve iletim faaliyeti ile vazgeçilen faaliyetlerin devrine ilişkindir. Konunun özü, tek bir tüzel kişilik altında toplanmış farklı piyasa faaliyetlerinin ayrıştırılması ve bu ayrıştırmanın mevcut sözleşme ilişkilerine nasıl yansıyacağıdır.
Ayrıştırmanın ticari değil hukuki bir zorunluluk olduğu nokta
Üretim, iletim, dağıtım ve toptan satış gibi faaliyetlerin aynı çatı altında yürütülmesi, piyasada rekabet ve şeffaflık bakımından sınırlandırılmıştır. Bu nedenle vazgeçilen faaliyetin devri, tarafların serbestçe şekillendirebileceği sıradan bir ticari devir değildir; düzenleyici onayına ve belirlenmiş usule bağlı bir süreçtir. Onay alınmadan yapılan devir işlemleri, taraflar arasında geçerli görünse dahi piyasa mevzuatı bakımından sonuç doğurmayabilir.
Mevcut sözleşmelerde tadil gerektiren tipik başlıklar
- Sözleşmenin tarafı olan tüzel kişinin değişmesi ve buna bağlı bildirim yükümlülükleri.
- Devredilen faaliyete ilişkin hak ve borçların hangi tarihten itibaren hangi tarafa ait olacağı.
- Teminat, banka teminat mektubu ve sigorta poliçelerinin devralan adına yenilenmesi.
- Sayaç, ölçüm ve uzlaştırma verilerinin devir tarihinde kesilerek karşılıklı tutanağa bağlanması.
Devir sırasında en çok gözden kaçan risk: ara dönem sorumluluğu
Uygulamada en sık yaşanan uyuşmazlık, devir kararının alındığı tarih ile devrin fiilen tamamlandığı tarih arasındaki dönemde doğan alacak, borç ve yaptırımların kime ait olduğudur. Bu ara dönem sözleşmede açıkça düzenlenmezse, üçüncü kişilere karşı devreden tüzel kişi sorumlu tutulmaya devam edebilir. Devir protokolüne kesme tarihi, geçmişe dönük yükümlülüklerin paylaşımı ve karşılıklı rücu hükümlerinin yazılması, sonradan çözülmesi güç ihtilafları baştan önler.
Süreci yönetmek için pratik sıralama
- Hangi faaliyetten vazgeçildiğini ve devrin kapsamını yazılı olarak netleştirin.
- Devre konu tüm sözleşmeleri envanter hâline getirin; her birinde devir ve temlik hükmünü kontrol edin.
- Onay için gereken belgeleri, eksiksiz dosya mantığıyla tek seferde sunun; eksik evrak süreci en çok geciktiren unsurdur.
- Onay sonrası ticaret sicili, vergi ve muhasebe kayıtlarını aynı tarihe göre hizalayın.
Uyum takviminin ihmali
Ayrıştırma ve devir süreçleri için tanınan geçiş süreleri, kural olarak esnek değildir. Süre içinde uyum sağlanmaması, yalnızca gecikme değil, ayrı bir aykırılık olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle takvim, hukuk ve mali işler birimleri tarafından ortak izlenmelidir.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel çerçeve sunar; şirketinizin lisans yapısı, sözleşme portföyü ve devir kapsamı özel olduğundan, işlem öncesinde ayrıntılı hukuki inceleme yapılmasında yarar vardır.