5916 sayılı Karar, Sinop ilinde tesis edilecek bir rüzgâr enerji santralinin yapımı amacıyla bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Acele kamulaştırma, olağan kamulaştırmadan farklı ve malik açısından çok daha hızlı sonuç doğuran bir usuldür; bu nedenle karşılaşıldığında zaman kaybetmeden hareket edilmesi gerekir.
Acele Kamulaştırma Neden Farklı?
Olağan kamulaştırmada idare önce satın alma usulünü dener, anlaşma olmazsa bedel tespiti ve tescil davası açar. Acele kamulaştırmada ise 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun ilgili hükmü uyarınca, mahkemece belirlenen bedel depo edildikten sonra idarenin taşınmaza el koyması mümkün hâle gelir. Yani mülkiyet tartışması sürerken kullanım fiilen sona erebilir. Bu, malikin en çok şaşırdığı ve en çok hak kaybettiği noktadır.
Malikin Karşılaşacağı Aşamalar
- Acele kamulaştırma kararının Resmî Gazete'de yayımlanması
- İdarenin asliye hukuk mahkemesine başvurarak acele el koyma talebinde bulunması
- Keşif yapılması ve bilirkişi marifetiyle bedelin tespiti
- Bedelin bloke edilmesi ve el koyma kararının verilmesi
- Devamında açılan bedel tespiti ve tescil davasında nihai bedelin belirlenmesi
Bedeli Yükseltmenin Yolu Nedir?
Bedel tartışmasında belirleyici olan bilirkişi raporudur. Malik açısından etkili yaklaşım, rapora karşı soyut itiraz yerine somut veri sunmaktır:
- Taşınmazın niteliği arsa mı arazi mi; değerleme yöntemi buna göre değişir
- Arazi ise ürün deseni, verim ve gelir metodu hesabına esas veriler
- Arsa ise emsal satışların tapu kayıtlarıyla ispatı
- Kısmen kamulaştırmada, kalan kısımda oluşan değer düşüklüğünün ayrıca talep edilmesi
- Taşınmaz üzerindeki ağaç, yapı ve tesislerin ayrı ayrı gösterilmesi
Kamulaştırma Kararına Karşı İptal Davası
Bedel süreci ile kamulaştırma kararının hukuka uygunluğu denetimi ayrı yollardır. Acele kamulaştırma kararına karşı idari yargıda iptal davası açılabilir; bu dava Danıştay'da görülür ve dava açma süresi kararın yayımı esas alınarak işler. Acele kamulaştırmanın koşullarının gerçekten bulunup bulunmadığı, bu davanın esasını oluşturur. Bedel davasında verilen kararlar bu denetimin yerine geçmez.
Yapılmaması Gereken
Bedelin bankaya yatırıldığını öğrenen malikin, kayıtsız şekilde parayı çekmesi, ileride bedele itiraz imkânını fiilen zorlaştırabilir. Bu nedenle ödeme alınırken ihtirazi kayıt konulması ve dosyadaki aşamanın takip edilmesi önemlidir. Tebligatların taşınmazın bulunduğu yer adresine yapılması nedeniyle, il dışında yaşayan maliklerin süreçten geç haberdar olması sık görülen bir sorundur.
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Kamulaştırma dosyalarında süreler kısa ve sonuçlar kalıcı olduğundan, karardan haberdar olur olmaz dosyanın bir hukukçuyla incelenmesi önerilir.