Acele kamulaştırma, idarenin bedel tespiti tamamlanmadan taşınmaza el koyabilmesine imkân tanıyan istisnai bir usuldür. Aşudu Deresi taşkın koruma ve altyapı projesi kapsamında Darende Belediye Başkanlığı lehine alınan 7018 sayılı Karar da bu usule dayanır. Malik açısından kritik nokta şudur: el koyma hızlı gerçekleşir, bedel ise ayrı bir yargılamada belirlenir. Bu iki süreci karıştırmak, hem itiraz hakkının hem de bedelin kaybına yol açabilir.
Acele Kamulaştırmanın İşleyiş Sırası
- Kamulaştırma kararı ve acelelik kararının alınması
- İdarenin asliye hukuk mahkemesinden acele el koyma kararı istemesi
- Bilirkişi marifetiyle keşif yapılarak tespit edilen bedelin bankaya bloke edilmesi
- El koyma kararının verilmesi ve idarenin taşınmaza girmesi
- Devamında açılan bedel tespiti ve tescil davasıyla nihai bedelin belirlenmesi
Keşif: Bedelin Belirlendiği Asıl An
Taşkın koruma projelerinde etkilenen taşınmazlar çoğunlukla dere yatağına yakın tarım arazileridir. Bu nedenle keşifte arazinin sulu mu kuru mu tarım arazisi olduğu, üzerindeki ağaç ve bitki örtüsünün cinsi ve yaşı, varsa yapı ve müştemilatın niteliği belirleyicidir. Keşfe katılmamak ya da katılıp itirazları tutanağa geçirtmemek, sonradan telafisi güç sonuçlar doğurur. Ağaçların sayımı, sera veya depo gibi yapıların ölçüleri, sulama tesisatı ve kuyular tutanakta ayrı ayrı yer almalıdır.
Kısmen Kamulaştırmada Değer Kaybı
Taşınmazın yalnızca bir bölümünün alınması halinde, kalan kısmın kullanım biçimi bozulabilir. Parselin ikiye bölünmesi, yola ya da sulama kanalına erişimin kesilmesi, kalan alanın ekonomik olarak işletilemez hale gelmesi gündeme gelirse, kalan kısımdaki değer azalışının da hesaplanması talep edilmelidir. Bu talebin dosyada açıkça ileri sürülmesi ve teknik olarak açıklanması gerekir.
Kamulaştırmasız El Atma ile Karıştırmayın
İdare, karar almadan ya da bedel yatırmadan fiilen taşınmaza girmişse ortaya çıkan tablo acele kamulaştırma değil, kamulaştırmasız el atmadır ve talep edilecek dava türü farklıdır. Bu ayrımın doğru yapılması için idarenin dosyasındaki karar tarihleri ile fiilî müdahalenin başladığı tarih karşılaştırılmalıdır. Fiilî müdahale tarihi, tarihli fotoğraf, uydu görüntüsü ve tanık beyanıyla ispatlanabilir.
Malikin Elinde Bulundurması Gerekenler
- Tapu kaydı, çap ve varsa kadastro tutanakları
- Çiftçi kayıt sistemi kayıtları, ürün ve destekleme belgeleri
- Taşınmazın el koymadan önceki halini gösteren tarihli görüntüler
- Mahkeme dosyasındaki tebligat evrakı ve bilirkişi raporu örnekleri
- Yakın dönemli emsal satış bilgileri ve varsa değerleme raporu
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kamulaştırma dosyalarında bedel, arazinin niteliğine ve keşif verilerine göre önemli ölçüde değiştiğinden, tebligatı aldığınız anda dosyanızı bir hukukçuyla birlikte incelemeniz yararınıza olacaktır.