7244 sayılı Yeni Koronavirüs (COVID-19) Salgınının Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, salgın döneminde çalışma hayatına ve çeşitli kurumsal süreçlere geçici düzenlemeler getirmiştir. Bugün bu kanunun pratik önemi, o dönemde uygulanan işlemlerin sonradan açılan davalarda nasıl değerlendirileceğidir.
Geçici düzenlemelerin bugüne yansıyan etkisi
Kanunla getirilen kısıtlama ve istisnalar süreli olarak öngörülmüş, bir kısmı sonradan uzatılmış ve nihayetinde yürürlükten kalkmıştır. Ancak o dönemde kurulan iş ilişkileri, yapılan fesihler ve uygulanan ücretsiz izinler bakımından uyuşmazlıklar hâlâ görülmektedir. Böyle bir dosyada ilk yapılması gereken, olayın gerçekleştiği tarihte hangi düzenlemenin yürürlükte olduğunu tarih tarih belirlemektir.
Dönem dosyalarında tartışılan başlıca konular
- Fesih kısıtlamasının kapsamına giren ve girmeyen fesih türleri
- Tek taraflı ücretsiz izne çıkarmanın hangi koşullarda mümkün olduğu
- İşçinin ücretsiz izin uygulamasına rıza gösterip göstermediği
- Kısa çalışma başvurusunun yapılıp yapılmadığı ve sonucu
- İş sözleşmesinin fiilen sona erdiği anın tespiti
İspat: kim neyi göstermek zorunda
İş hukuku uyuşmazlıklarında çalışma olgusunun ve ödemelerin belgelenmesi büyük ölçüde işverenden beklenir. Buna karşılık işçinin, kendisine yapılan bildirimleri ve fiilî durumu ortaya koyması gerekir. Salgın dönemine ilişkin dosyalarda elektronik yazışmalar, kısa mesajlar, bordro ve banka kayıtları belirleyici olmaktadır; çünkü çoğu bildirim ıslak imzalı belge yerine dijital ortamda yapılmıştır.
Dosya hazırlarken izlenebilecek sıra
- İş ilişkisinin başlangıcı, ara dönemler ve sona erme tarihini kronolojik olarak yazın.
- Ücretsiz izin veya kısa çalışma dönemlerini ay ay ayırın.
- Her ay için fiilen ödenen tutarı banka kayıtlarıyla eşleştirin.
- Bildirimlerin hangi kanaldan yapıldığını ve içeriğini arşivleyin.
- Kıdem hesabında hangi sürelerin dikkate alınacağını ayrıca değerlendirin.
Zamanaşımı ve dava şartı arabuluculuk
Aradan geçen süre nedeniyle bu dosyalarda zamanaşımı savunması sıklıkla gündeme gelir; bu nedenle her alacak kalemi için zamanaşımının başlangıç anı ayrı hesaplanmalıdır. Ayrıca işçilik alacaklarına ilişkin davalarda arabuluculuğa başvuru dava şartıdır ve bu adım tamamlanmadan açılan dava usulden reddedilir. Arabuluculuk tutanağındaki taleplerin, sonradan açılacak davadaki taleplerle uyumlu olmasına dikkat edilmelidir.
Bu genel bilgilendirme, geçmiş dönem uygulamalarına ilişkin bir yol haritası sunmayı amaçlar; alacak hesabı ve süre değerlendirmesi için belgelerinizle birlikte hukuki görüş almanız gerekir.