Hatay'ın Payas ilçesi Yakacık Mahallesi sınırlarında kalan bazı taşınmazlar, yeni devlet hastanesinin yapımı gerekçesiyle Payas Belediye Başkanlığı lehine acele kamulaştırma kapsamına alınmıştır. Böyle bir karar tapu malikine ulaştığında asıl mesele mülkiyetin tartışılması değil, hangi işlemin hangi takvimde yapılacağının doğru kurgulanmasıdır. Aşağıda süreç, taşınmaz sahibinin bakış açısıyla ele alınmaktadır.
Acele usul, olağan kamulaştırmadan nerede ayrılır?
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesindeki acele kamulaştırma, idareye taşınmaza el koyma imkânını bedel tespiti ve tescil davası kesinleşmeden tanır. Olağan usulde önce satın alma görüşmesi yapılır, uzlaşma sağlanamazsa bedel tespiti ve tescil davası açılır. Acele usulde ise mahkemece takdir edilen bedelin bankaya yatırılmasının ardından idare işe başlayabilir. Mülkiyet yine mahkeme kararıyla geçer; öne alınan şey fiilî el koymadır.
Kararın ardından malikin takvimi
- Tapu kaydınıza konulan şerhi ve kamulaştırmayı yapan idarenin kimliğini kontrol edin.
- Tebligat adresinizin tapu ve nüfus kayıtlarında güncel olduğundan emin olun; gecikmeli tebligat en sık yaşanan hak kaybı sebebidir.
- Keşif ve bilirkişi incelemesi gününü takip edin; keşifte hazır bulunmak, taşınmazın gerçek niteliğini ortaya koymanın en etkili yoludur.
- Kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal davası açma süresi kanunda özel olarak düzenlenmiştir ve tebliğden itibaren otuz gündür.
Bedel tespitinde neye dayanmak gerekir?
Hastane gibi büyük ölçekli kamu yatırımlarında kamulaştırılan alanlar çoğu zaman imar planı değişikliğiyle birlikte gündeme gelir. Bilirkişi raporunda taşınmazın arsa mı arazi mi sayıldığı, cephe ve yol durumu, üzerindeki yapı ve ağaçların ayrı ayrı değerlendirilip değerlendirilmediği bedeli doğrudan etkiler. Rapora itiraz ederken genel ifadeler yerine somut emsal satışlar, imar durumu belgesi ve fotoğraflı tespitlerle çalışmak gerekir.
Kısmi kamulaştırmada geriye kalan alan
Taşınmazın tamamı değil bir kısmı alınıyorsa, kalan kısmın kullanılabilirliğini yitirip yitirmediği ayrıca tartışılmalıdır. Kalan bölüm ekonomik olarak kullanılamaz hale geliyorsa bunun bedele yansıtılması talep edilebilir. Bu talebin dosyaya erken aşamada, keşiften önce girmesi sonucu değiştirir.
Yatırım gerçekleşmezse ne olur?
Kamulaştırma amacına uygun kullanılmayan taşınmazlar bakımından kanun, eski malike geri alma hakkı tanımaktadır. Hastane projesinin askıya alınması ya da alanın başka amaçla kullanılması halinde bu ihtimalin araştırılması yerinde olur.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her dosyanın tapu kaydı, imar durumu ve tebligat geçmişi farklıdır; kararın size tebliğ edildiği tarihten itibaren bir hukukçuyla birlikte değerlendirme yapmanız önerilir.