154 kV İskenderun II TM–Antakya III TM enerji iletim hattının 169–173 numaralı direkleri arasındaki kesimin, Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan hastane inşaatı nedeniyle deplase edilmesi gerekmiş; bu kapsamda bazı taşınmazlar Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırma kapsamına alınmıştır. Deplase kaynaklı kamulaştırmalar, mevcut bir hattın yerinin değiştirilmesinden doğduğu için hem yeni güzergâhtaki maliklere hem de eski güzergâhtakilere ayrı sonuçlar doğurur.
Deplase nedir, kimi nasıl etkiler?
Deplase, hâlihazırda işletmede olan bir iletim hattının başka bir yatırım nedeniyle güzergâhının kaydırılmasıdır. Yeni güzergâhta kalan parseller ilk kez kamulaştırmayla karşılaşırken, eski güzergâhtaki taşınmazlar üzerindeki kısıtlamanın kaldırılıp kaldırılmadığı ve tapu şerhlerinin terkin edilip edilmediği ayrıca takip edilmelidir.
Direk yeri ile hat altı arasındaki hukuki fark
Enerji iletim hatlarında iki farklı kamulaştırma tipi bir arada görülür:
- Direk yerleri: genellikle mülkiyet kamulaştırması yapılır, taşınmazın o kısmı tamamen idareye geçer.
- Salınım/hat altı şeridi: daimî irtifak kurulur, tapu malikte kalır ancak yapı yapma ve belirli yüksekliğin üzerinde ağaç yetiştirme kısıtlanır.
Bedel tartışması bu ayrım gözetilmeden yürütülürse, kısıtlamanın kalıcılığı fiyatlamaya yansımayabilir.
Aynı taşınmazın ikinci kez kamulaştırılması
Deplase işlemlerinde bazı parseller daha önce başka bir hat için kısıtlanmış olabilir. Bu durumda önceki kamulaştırmanın kapsamı, ödenen bedel ve tapudaki mevcut şerhler dosyaya sunulmalıdır. Mükerrer kısıtlama iddiası, bedel tespitinde dikkate alınması gereken bir olgudur.
Fiilî el atma ile hukuki el atmayı karıştırmayın
Kamulaştırma kararı olmaksızın hattın taşınmazdan geçirilmesi, kamulaştırmasız el atma sonucunu doğurur ve ayrı bir dava türüne konu olur. Buna karşılık usulüne uygun bir karar bulunuyorsa yol, iptal davası ve bedel tespiti sürecidir. Hangi hukuki zeminde olduğunuzu belirlemek için tapu kaydı, direk montaj tarihleri ve varsa eski ödemelere ilişkin belgeler bir araya getirilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; hat güzergâhı, direk yerleri ve tapu şerhlerinin durumu her parselde farklılık gösterdiğinden dosyanıza özgü bir inceleme yapılması gerekir.