Hacıhıdırlar RES elektrik üretim tesisinin yapımı amacıyla Aydın ilinde bulunan bazı taşınmazların, tapuda Hazine adına tescil edilmek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 8802 sayılı Karar, enerji yatırımlarına özgü bir modeli yansıtır: taşınmaz özel şirket adına değil, Hazine adına tescil edilir; üretim şirketi ise bu taşınmaz üzerinde kullanım hakkı ile faaliyet gösterir. Malik açısından bu modelin bilinmesi, muhatabın ve talebin doğru belirlenmesi bakımından önemlidir.
Kamulaştırmayı Kim Yapıyor, Kim Kullanıyor?
Elektrik piyasasında üretim lisansı sahibi şirketlerin ihtiyaç duyduğu taşınmazlar için kamulaştırma yetkisi düzenleyici kurumda olabilir. Bu durumda idari işlemin sahibi kurum, fiilen araziyi kullanan ise lisans sahibi şirkettir. İptal davası kurumun işlemine karşı açılır; buna karşılık arazideki fiilî zarar, ağaç kesimi ya da yol açma gibi konular şirketle olan ilişkide gündeme gelir. Muhatabın karıştırılması, davanın esasa girilmeden reddine yol açabilir.
Kamu Yararı Denetiminde Öne Çıkan Başlıklar
- Rüzgâr ölçüm ve türbin yerleşim planının kamulaştırılan alanla örtüşmesi
- Kamulaştırma kapsamının projenin gerçek ihtiyacını aşıp aşmadığı
- Acelelik gerekçesinin somut olarak ortaya konulup konulmadığı
- Daha az zarar veren alternatif bir yerleşimin bulunup bulunmadığı
Acele kamulaştırmanın istisnai bir yol olması nedeniyle, aceleliğin somutlaştırılamaması iptal davasında üzerinde en çok durulan noktalardandır.
Tarımsal Kullanım ve Zeytinlik Hassasiyeti
Aydın çevresinde kamulaştırmaya konu parseller çoğunlukla tarımsal nitelikli olup zeytinlik ya da meyvelik olabilir. Bu tür taşınmazlarda bedel, boş arsa değeri üzerinden değil, ağacın yaşı, verim durumu ve gelir kapitalizasyonu esas alınarak hesaplanır. Ağaç sayımının keşifte eksik yapılması, bedelde ciddi kayıp doğurur; bu nedenle keşif öncesinde ağaçların sayılı ve fotoğraflı olarak belgelenmesi önerilir.
Tescil Sonrası Ortaya Çıkan Sorunlar
Taşınmaz Hazine adına tescil edildikten sonra, malikin geride kalan parselleri bakımından yol geçiş sorunu, sulama hattının kesilmesi ya da parselin ikiye bölünmesi gibi sonuçlar doğabilir. Bu tür zararlar bedel tespiti sırasında ileri sürülmezse, sonradan ayrıca talep edilmesi güçleşir. Ayrıca kamulaştırma amacının gerçekleşmemesi hâlinde taşınmazın geri alınmasına ilişkin imkânların da başından itibaren gözetilmesi gerekir.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeveyi anlatmakta olup, her parselin vasfı ve projedeki konumu sonucu değiştirdiğinden, kendi taşınmazınız için ayrı bir hukuki değerlendirme yapılması uygun olur.