154 kV Hassa-Hasanbeyli RES enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların TEİAŞ tarafından acele kamulaştırılmasına dair 8806 sayılı Karar, uygulamada sıkça tartışılan bir soruyu gündeme getirir: kamulaştırmanın acele usulle yapılmasının şartları gerçekten oluşmuş mudur? Bu yazı, konuyu acelelik denetimi ve yürütmeyi durdurma talebi ekseninde ele almaktadır.
Olağan Kamulaştırma ile Acele Usul Arasındaki Fark
Olağan kamulaştırmada idare, bedel tespit ve tescil davası sonuçlanmadan taşınmaza el koyamaz. Acele usulde ise mahkemece belirlenen bedelin bloke edilmesiyle el koyma mümkün hâle gelir. Bu, malik açısından ciddi bir denge kaybıdır ve tam da bu nedenle acele usul istisnaidir. İstisnanın uygulanabilmesi, aceleliği haklı kılan somut bir zorunluluğun ortaya konulmasına bağlıdır.
Acelelik Denetiminde İleri Sürülebilecek Hususlar
- Projenin uzun süredir planlanmasına rağmen aceleliğin nasıl doğduğunun açıklanmaması
- Aceleliğin projenin geneli için değil, her taşınmaz bakımından ayrıca gerekçelendirilmemiş olması
- Güzergâhta değişiklik yapılarak taşınmazın dışarıda bırakılmasının mümkün olup olmadığı
- Kamulaştırılan alanın projenin teknik ihtiyacını aşması
Yürütmeyi Durdurma Talebinin Zamanlaması
İptal davasıyla birlikte ileri sürülen yürütmeyi durdurma talebi, arazide fiilî çalışma başlamadan önce sonuç doğurduğunda anlamlıdır. Direkler dikildikten ve hat çekildikten sonra verilecek bir karar, fiilî durumu geri döndürmekte yetersiz kalabilir. Bu nedenle tebligatın alındığı andan itibaren gecikmeden hareket edilmesi, dosyanın en belirleyici yönüdür. Talebin somut ve giderilmesi güç zarara dayandırılması, soyut ifadelerden çok daha etkilidir.
İptal Davası Kaybedilirse Ne Olur?
İptal talebinin reddedilmesi, malikin bedel bakımından haklarını ortadan kaldırmaz. Bedel tespit ve tescil dosyasında keşif yapılır, bilirkişi raporu düzenlenir ve rapora karşı itiraz hakkı kullanılabilir. Bu iki sürecin birbirinden bağımsız yürüdüğünü bilmek, iptal davası nedeniyle bedel dosyasının ihmal edilmesini önler.
Dosya Hazırlığı İçin Öneriler
- Kararın tebliğ tarihini ve tebliğ şeklini belgeleyin.
- Hattın parselinizden geçiş krokisini ve etkilenen alanı ölçülü olarak çıkarın.
- Taşınmazın mevcut kullanımını fotoğraf ve kayıtlarla tespit ettirin.
- Yürütmeyi durdurma talebini gecikmeden ileri sürün.
- Bedel dosyasındaki keşif tarihini ayrıca takip edin.
Burada aktarılanlar genel usul bilgisidir; aceleliğin somut olayda değerlendirilmesi dosyadaki belgelere bağlı olduğundan, kendi durumunuz için ayrı bir hukuki inceleme yaptırmanız önerilir.