Van ilinde kurulacak Bağlama RES ve yardımcı kaynak GES elektrik üretim tesisi için gerekli bazı taşınmazların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırılmasına dair 8896 sayılı Karar kapsamındaki parsellerin önemli bölümü, kırsal alanda sıkça görüldüğü üzere paylı veya elbirliği mülkiyetine tabidir. Bu mülkiyet yapısı, sürecin her aşamasında ayrı bir zorluk üretir.
Paydaşlardan Biri Olarak Hareket Etmek
Paylı mülkiyette her paydaş kendi payı oranında hak sahibidir ve bedel de pay oranında dağıtılır. Bir paydaşın uzlaşmaya yanaşması, diğerlerinin haklarını ortadan kaldırmaz. Buna karşılık elbirliği mülkiyetinde durum farklıdır; ortakların birlikte hareket etmesi veya temsilci belirlenmesi gerekebilir. Bu ayrımın baştan doğru saptanması, dava açma ehliyeti yönünden sorun yaşanmasını önler.
Kayıt Maliki ile Gerçek Sahip Farklılığı
- Tapuda hâlâ vefat etmiş kişi adına görünen taşınmazlarda mirasçılık belgesinin gecikmesi
- Harici satışla el değiştirmiş ancak tapuda devri yapılmamış parsellerde hak sahipliği tartışması
- Zilyetliğe dayalı kullanımı olan ancak tapu kaydı bulunmayan kişilerin durumu
- Kadastro sırasında oluşan sınır ve yüzölçümü uyuşmazlıkları
Tapuda malik görünmeyen kişiler bakımından bedel talebi, çoğu zaman ayrı bir hukuki temele dayandırılmak zorunda kalır. Bu nedenle mülkiyet durumunun kamulaştırma sürecinden bağımsız olarak düzeltilmesi, uzun vadede en etkili korumadır.
Kamulaştırmasız El Atma Riski
Rüzgâr enerjisi projelerinde türbin yeri kadar, ulaşım yolları ve enerji nakil hattı da geniş alan kaplar. Uygulamada kamulaştırma kararı belirli parselleri kapsarken, şantiye trafiği ve geçici yolların komşu parselleri fiilen kullandığı görülebilmektedir. Kararda adı geçmeyen bir taşınmaza fiilen el atılmışsa, malikin izleyebileceği yol farklıdır ve şu adımlarla ilerler:
- El atmanın başladığı tarihin ve kapsadığı alanın delil tespitiyle belirlenmesi
- Alanın ölçülerek krokiye işlenmesi ve fotoğraflarla belgelenmesi
- Kullanımın geçici mi kalıcı mı olduğunun ortaya konması
- El atmanın durdurulması ile bedel talebi arasındaki tercihin bilinçli yapılması
Mera ve Hazine Arazisi Komşuluğu
Bölgedeki parsellerin bir bölümü mera vasfında olabilir. Mera vasfındaki alanların hukuki rejimi özel mülkiyetten farklıdır ve buradaki kullanım hakkı, köy tüzel kişiliği ile ilgilidir. Kendi parseli sanılarak mera alanı üzerinden yürütülen talepler sonuçsuz kalır. Bu nedenle tapu vasfının işlem öncesinde teyit edilmesi gerekir.
Paydaşlar Arası Koordinasyon
Çok paydaşlı dosyalarda her paydaşın ayrı vekil ile ayrı dilekçe vermesi, hem masrafı artırır hem de teknik itirazların dağılmasına yol açar. Ortak bir teknik rapor ve ortak keşif hazırlığı, itirazların tutarlı olmasını sağlar.
Bu metin genel bilgilendirme sunar; mülkiyet yapınıza ve parselinizin konumuna göre izlenecek yol değişeceğinden, kararın kapsamını öğrendiğinizde tapu ve kadastro belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız önerilir.