9710 sayılı Karar, Ankara-İzmir yüksek standartlı demiryolu hattı ile kesişen 16 adet enerji iletim hattının deplasesi projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasını konu alır. Deplase, mevcut bir hattın yerinde kalmasının teknik olarak mümkün olmaması nedeniyle güzergâhının kaydırılmasıdır. Bu yönüyle sıfırdan hat kurulmasından farklıdır ve taşınmaz sahipleri açısından kendine özgü sorunlar doğurur.
Deplase neden ayrı bir başlık
Deplasede iki hareket aynı anda yaşanır: bir taşınmaz üzerindeki kısıt kalkarken, başka bir taşınmaz ilk kez veya ikinci kez kısıt altına girer. Yeni güzergâh üzerindeki malik için süreç, olağan bir enerji nakil hattı kamulaştırmasıyla aynı şekilde ilerler. Buna karşılık eski güzergâhtaki malik bakımından asıl soru, tapudaki irtifak şerhinin fiilen hat sökülmesine rağmen kayıtta kalmaya devam edip etmediğidir.
Eski güzergâhtaki taşınmaz için terkin sorunu
Hat kaldırıldığı hâlde tapu kaydındaki irtifak şerhi silinmezse, taşınmaz satışta ve kredi işlemlerinde değer kaybetmeye devam eder. Bu durumda idareye yazılı başvuruyla şerhin terkini istenmeli, başvuru tarihi ve evrak kaydı saklanmalıdır. Talebin karşılanmaması hâlinde izlenecek yol, uyuşmazlığın niteliğine göre değişir; bu nedenle başvuru dilekçesinde talebin açıkça terkin olarak yazılması, sonradan yol seçimini kolaylaştırır.
Yeni güzergâhta ikinci kez etkilenen taşınmazlar
- Demiryolu kamulaştırması nedeniyle zaten küçülmüş parselin bir kez daha bölünmesi
- Aynı taşınmaz için farklı idarelerce açılan ayrı dosyaların takvimlerinin çakışması
- Önceki kamulaştırmada esas alınan değerin, yeni dosyada güncellenmeden emsal gösterilmesi
- Kalan alanın ekonomik bütünlüğünü yitirmesine rağmen bunun rapora yansıtılmaması
Birden çok dosyayı birlikte yönetmek
- Aynı parsele ilişkin tüm dosyaların mahkeme ve esas numaralarını tek bir listede toplayın.
- Her dosyada hangi idarenin taraf olduğunu ve hangi alanın istendiğini krokiyle eşleştirin.
- Keşiflerde önceki kamulaştırmanın parsel üzerinde bıraktığı etkiyi tutanağa geçirtin.
- Tebligatları tek takvimde izleyin; farklı dosyalardaki itiraz süreleri birbirini beklemez.
Gözden kaçan ayrıntı
Deplase projelerinde inşaat trafiği, geçici şantiye alanları ve iş makinelerinin geçişi nedeniyle kamulaştırma sınırı dışında kalan alanlarda da zarar doğabilir. Bu zararlar kamulaştırma bedelinin kapsamında değildir ve ayrıca ileri sürülmesi gerekir; zamanında tespit ettirilmezse ispatı güçleşir.
Aktarılanlar yol gösterici genel bilgilerdir; parselinizin hangi güzergâhta kaldığı ve tapudaki mevcut şerhlerin durumu sonucu belirlediğinden, kayıtlarınızı incelettikten sonra adım atmanız daha güvenli olacaktır.