İthalat Rejimi Kararında değişiklik yapılmasına ilişkin 9794 sayılı Karar, doğrudan bir taşınmaz veya kişi statüsünü değil, mal ithal eden şirketlerin maliyet ve uyum yükümlülüklerini ilgilendirir. Bu tür değişiklikler yürürlüğe girdiğinde ortaya çıkan uyuşmazlıkların büyük bölümü, rakamların kendisinden değil, hangi işleme hangi rejimin uygulanacağı sorusundan doğar.
Değişiklik hangi maliyet kalemlerini oynatır
İthalat rejimi düzenlemeleri, eşyanın tabi olduğu gümrük vergisi oranlarını ve ilave mali yükleri belirler. Bir eşya için oran değiştiğinde etkisi yalnız verginin kendisiyle sınırlı kalmaz; katma değer vergisi matrahı da vergi dahil değer üzerinden hesaplandığı için toplam maliyet zincirleme biçimde artabilir. Fiyatlaması eski orana göre yapılmış satış sözleşmeleri bu noktada zarar üretir.
Yüklemesi yapılmış işlemlerde hangi tarih esastır
Uygulamada en çok tartışılan konu, yola çıkmış veya akreditifi açılmış işlemlerin eski rejime tabi olup olmayacağıdır. Kural olarak belirleyici olan, gümrük yükümlülüğünün doğduğu andır; ancak düzenlemelerde geçiş hükümleri yer alabilir. Bu nedenle kararın yürürlük ve geçiş hükümleri, oran tablosundan daha önemli olabilir. Konşimento tarihi, beyannamenin tescil tarihi ve akreditif tarihinin dosyada birlikte saklanması gerekir.
Sınıflandırma ve beyan riski
Oranlar eşyanın tarife pozisyonuna göre uygulandığından, sınıflandırma hatası doğrudan eksik vergi sonucu doğurur. Gümrük idaresinin sonradan yaptığı kontrollerde farklı bir pozisyon benimsenmesi hâlinde, ek tahakkuk ve idari para cezası gündeme gelir. Kasıt unsurunun tartışıldığı hâllerde ise Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında ceza soruşturması riski doğabilir. Tereddütlü eşyalarda önceden bağlayıcı tarife bilgisi almak, bu riski önemli ölçüde azaltır.
Ek tahakkuk geldiğinde izlenecek sıra
- Tebliğ tarihini kaydedin; itiraz süresi bu tarihten işler.
- Önce ilgili gümrük idaresine idari itiraz yolunu tüketin.
- İtirazın reddi hâlinde vergi mahkemesinde dava açın.
- Tahsilatın durdurulması için yürütmenin durdurulması talebini ayrıca değerlendirin.
- Cezai boyut varsa idari ve cezai dosyaları birlikte yönetin.
Sözleşmelerde vergi artışını kim üstlenir
Alım satım ve tedarik sözleşmelerinde teslim şekli ile vergi yükünün kime ait olduğu açıkça yazılmamışsa, artan maliyetin taraflar arasında paylaşımı uyuşmazlık konusu olur. Mevzuat değişikliğini öngören bir uyarlama hükmü bulunması, bu tartışmayı baştan çözer.
Yazı genel bilgi amaçlıdır; ithalat rejimi düzenlemeleri sık güncellendiğinden, işleminize uygulanacak metnin yürürlük tarihiyle birlikte doğrulanması ve gerektiğinde hukuki destek alınması önerilir.