Bala-2 güneş enerjisi santralinin yapımı amacıyla Ankara ili Bala ilçesi Yeniyapanşıhlı Mahallesi sınırları içerisindeki taşınmazın acele kamulaştırılmasına ilişkin 9806 sayılı Karar, tek bir taşınmaza yönelen ve arazi vasfı tartışmasını merkeze alan bir işlemdir. Güneş santralleri, birim güç başına geniş yüzey gerektirdiğinden, kamulaştırılan alan genellikle parselin tamamına yakındır.
Güneş santralinde kamulaştırılan alanın niteliği
Panel sahası, trafo ve şalt binası, servis yolları ile çevre güvenlik hattı birlikte düşünüldüğünde arazi bütünüyle proje sahasına dönüşür. Bu nedenle kısmi kamulaştırmaya özgü artık değer tartışmaları çoğu zaman gündeme gelmez; asıl mesele, arazinin birim değerinin doğru saptanmasıdır.
Vasıf tartışması bedeli nasıl değiştirir
Bala ve çevresindeki araziler genellikle kuru tarım veya otlak niteliğindedir. Değerlendirmede arazinin tarımsal gelir esasına göre mi, yoksa arsa niteliğinde kabul edilerek emsal karşılaştırma yöntemiyle mi ele alındığı sonucu belirler. Bir taşınmazın enerji yatırımına konu olması, kendiliğinden arsa vasfı kazandığı anlamına gelmez. Buna karşılık taşınmaz imar planı kapsamına alınmış veya çevresinde yapılaşma oluşmuşsa, bu olgular somut biçimde ileri sürülmelidir.
Acele el koyma kararından sonraki fiilî durum
El koyma yetkisi verildikten sonra sahada tesviye, çit çekme ve panel montajı başlayabilir. Malik açısından bu aşamada yapılması gereken, arazinin el koyma öncesindeki hâlini tarihli fotoğraf ve varsa uydu görüntüleriyle kayıt altına almaktır. Ağaçlar, kuyu, ahır veya tel örgü gibi unsurlar sahadan kaldırıldıktan sonra bunların varlığını ispat etmek zorlaşır.
Bedelin bankaya yatırılması ve çekilmesi
Tespit edilen bedel malik adına bankaya yatırılır. Bu parayı çekmek, sürecin kendiliğinden sona ermesi anlamına gelmeyebilir; ancak çekme sırasında yapılan beyanlar sonradan ileri sürülecek itirazları etkileyebilir. Bedele itirazı bulunan malikin, ödemeyi alırken bu itirazını açıkça belirtmesi ve belgeye geçirtmesi gerekir.
Yatırımcı şirketle yapılan görüşmeler
Lisans sahibi şirket, süreci hızlandırmak için malikle doğrudan temas kurabilir. Bu görüşmelerde ek ödeme, kira benzeri düzenlemeler veya arazinin bir bölümünün proje dışında bırakılması gündeme gelebilir. Varılan her mutabakatın yazılı hâle getirilmesi ve idare nezdindeki dosyayla uyumlu olması şarttır; aksi hâlde iki ayrı süreç birbirini bozar.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; arazinin vasfı ve çevresindeki emsaller sonucu belirlediğinden, tebliğ edilen belgelerle birlikte hukuki değerlendirme yaptırmanız önerilir.