Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur açısından iki ayrı yarış başlatır: içeriğin yayılmasını durdurmak ve içeriğin var olduğunu sonradan kanıtlayabilmek. TCK, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde yürüyen bu dosyalarda en büyük kayıp, içerik kaldırıldıktan sonra elde hiçbir doğrulanabilir kaydın kalmamasıdır. Aşağıdaki liste, delil zincirini ayakta tutmaya ve bildirim gecikmelerinin yol açtığı hak kayıplarını azaltmaya yöneliktir.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
Sahte içerik fark edildiğinde refleks olarak paylaşımı bildirip kaldırtmak istenir; ancak kaldırma işlemi çoğu zaman delili de ortadan kaldırır. Doğru sıra şudur: önce kayıt altına alma, sonra kaldırma talebi. Kayıt altına alma aşamasında içeriğin bulunduğu adres, hesap adı, yayın tarihi, etkileşim sayıları ve varsa yorumlar birlikte saklanmalıdır.
Delil Zincirinin Koptuğu Tipik Noktalar
- Ekran görüntüsünün alındığı cihazın ve tarihin belgelenmemesi
- Videonun yeniden kodlanarak paylaşılması ve özgün dosyanın kaybolması
- İçeriğin bulunduğu adresin tam olarak değil kısaltılmış bağlantı olarak kaydedilmesi
- Platform bildirimlerinin elektronik postada okunmadan geçmesi
- Kaldırma sonrası platform yanıtının saklanmaması
Erişim Engelleme Talebi ve Zamanlama
İnternet ortamındaki içeriğe erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması taleplerinde, başvurunun hangi mercie yapılacağı içeriğin niteliğine göre değişir. Kişilik hakkı ihlali eksenli bir talep ile suç şüphesine dayanan bir ihbarın süreçleri farklıdır ve çoğu dosyada ikisi paralel yürütülür. Karar tebliğ edildikten sonra kaldırma işleminin fiilen gerçekleşip gerçekleşmediğinin ayrıca izlenmesi gerekir; kararın verilmiş olması tek başına sonucu doğurmaz.
Kişisel Veri Boyutunu Ayrı Ele Almak
Deepfake içerikte kullanılan yüz ve ses, aynı zamanda kişisel veri niteliğindedir. Bu nedenle içeriği yayan ya da barındıran tarafa yöneltilecek veri temelli talepler, ceza şikâyetinden bağımsız bir yol olarak değerlendirilebilir. İki yolun süreleri farklı işlediğinden, her biri için ayrı bir takvim tutulmalıdır.
Bildirim Geciktiğinde Kayıpları Sınırlamak
Platform ya da kurum yanıtı geç ulaştığında, gecikmenin kendisi de dosyaya eklenmesi gereken bir olgudur. Başvuru tarihi, hatırlatma yazıları ve yanıt tarihi arasındaki zaman aralığı; içeriğin yayılma hızıyla birlikte değerlendirildiğinde zararın boyutunu ortaya koyar.
Burada anlatılanlar genel bir yol haritasıdır. İçeriğin türü, yayıldığı platform ve mağdurun sıfatı izlenecek adımları değiştirebileceğinden, somut olayınızda hukuki destek almanız yerinde olacaktır.