Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, kişilik haklarına yönelik saldırılarda hızla yayılan bir araç hâline geldi. Deepfake içerikle karşılaşan kişinin önünde birbirinden farklı üç yol bulunur: içeriğin yayından kaldırılması, cezai soruşturma ve maddi-manevi tazminat. TCK, 5651 ve KVKK çerçevesinde yürüyen bu yollar farklı mercilere ve farklı takvimlere bağlıdır. Aşağıdaki kontrol listesi, en kırılgan halka olan delilin korunmasıyla başlar.
İçeriği Kaybolmadan Sabitleyin
- İçeriğin tam adresi (bağlantı), yayın tarihi ve yayınlayan hesabın kimlik bilgileri kaydedilir.
- Ekran görüntüsü yeterli değildir; video veya ses dosyasının kendisi indirilerek saklanır.
- Görüntüleme sayısı, yorumlar ve paylaşımlar zarar kapsamını göstermesi bakımından belgelenir.
- Mümkünse içeriğin tespiti resmî bir tutanağa bağlanır; delil tespiti yoluna başvurulması değerlendirilir.
- İçeriğin başka platformlardaki kopyaları ayrı ayrı listelenir.
Erişimin Engellenmesi ile Tazminat Ayrı Yollardır
İnternet ortamındaki yayın nedeniyle kişilik hakkı ihlal edilen kişi, içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için öngörülen özel usule başvurabilir. Bu yol hızlıdır ancak zararı gidermez. Tazminat talebi ise haksız fiil hükümlerine dayanır ve ayrı bir davada ileri sürülür. İki yolun süreleri, mercileri ve ispat ölçütleri farklı olduğundan biri diğerinin yerine geçmez; ikisi paralel yürütülmelidir.
Failin Belirlenemediği Hâller
- Hesap sahibi anonimse, soruşturma dosyası üzerinden IP ve abonelik kayıtlarının istenmesi gündeme gelir.
- Platformun yer sağlayıcı sıfatıyla yükümlülükleri ile içerik sağlayıcının sorumluluğu ayrıştırılır.
- İçeriğin yeniden paylaşılması hâlinde her paylaşımın ayrı bir ihlal oluşturabileceği not edilir.
- Yurt dışı kaynaklı platformlarda bildirim kanalları ve yanıt süreleri kayda geçirilir.
Tazminat Talebini Kalemlere Ayırmak
Manevi tazminat talebinde saldırının ağırlığı, yayılma alanı ve süresi belirleyicidir; bu nedenle görüntüleme verileri dosyanın merkezine konulmalıdır. Maddi zarar tarafında ise iş kaybı, iptal edilen sözleşmeler, itibar onarımı için yapılan harcamalar ve içerik kaldırma hizmetlerine ödenen bedeller belgeleriyle sıralanır. Kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi söz konusuysa, ilgili kişi olarak yapılacak başvuru ve şikâyet yolunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bildirim Gecikmesinin Etkisi
Platforma yapılan başvurunun yanıtsız kalması, kararların elektronik adrese ulaşmaması veya soruşturma sonucuna ilişkin bildirimin geç tebliğ edilmesi, itiraz imkânının kaybına yol açar. Başvuru tarihi, yanıt tarihi, karar tarihi ve tebliğ tarihi tek bir çizelgede tutulmalı; sonuca ilişkin bildirimler düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; içeriğin niteliği, yayıldığı mecra ve failin belirlenebilirliği izlenecek yolu değiştirir. Delil kaybı hızlı yaşandığından, içerikle karşılaştığınız gün bir hukukçuya danışmanız önem taşır.