Manipüle edilmiş ses ve görüntü dosyaları mağdurun itibarını saatler içinde zedelerken, hukuki süreç çoğu zaman haftalar sonra başlar. Bu gecikme deepfake dosyalarının en tipik sorununu doğurur: soruşturma açıldığında içerik silinmiş, hesap kapatılmış ve bağlantı kayıtlarına ulaşılamaz hâle gelmiştir. Aşağıdaki değerlendirme, TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri ile 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde, suç duyurusunu delil erimesi yaşanmadan kurmaya odaklanır.
İçerik Yayımlandıktan Sonraki İlk Saatler
Deepfake dosyalarında zamanla yarışan taraf mağdurdur. İçeriğin bulunduğu adres, yayın tarihi, hesap kimliği ve etkileşim sayıları henüz canlıyken kayıt altına alınmalıdır. Salt ekran görüntüsü yerine, tarih ve saat bilgisini içeren tam sayfa çıktısı, video dosyasının indirilmiş hâli ve varsa paylaşımın yeniden yayımlandığı ikincil adresler birlikte saklanmalıdır.
- İçeriğin bulunduğu tam adres, kısaltılmış bağlantı yerine açık hâliyle not edilir.
- Videonun ve ses kaydının kendisi ayrı bir dosyada muhafaza edilir.
- Paylaşan hesabın profil bilgileri ve önceki paylaşımları da kaydedilir.
- Mağdura ulaşan mesaj, tehdit veya şantaj içerikleri ayrı bir dosyada toplanır.
Delil Deepfake Dosyalarında Nerede Erir
Bu tür dosyalarda delil üç noktada kaybolur: platformun içeriği kendi politikası gereği kaldırması, hesabın kapatılmasıyla geçmiş paylaşımların erişilemez hâle gelmesi ve trafik kayıtlarının saklama süresinin dolması. Bu üç kanal aynı anda kapandığında, iddia doğru olsa bile failin kimliğine ulaşmak teknik olarak güçleşir. Bu nedenle içeriğin kaldırılmasını talep etmekle, kaldırılmadan önce kayıt almanın sırası önemlidir.
Suç Duyurusu Dilekçesinde Teknik Anlatımın Kurulması
Dilekçe, teknik bir raporun yerini tutmaz; ancak savcılıktan hangi kaydın isteneceğini göstermelidir. Hangi platformdan hangi tarih aralığı için bağlantı kaydı talep edildiği, hangi hesabın kimlik bilgisinin sorulduğu ve içeriğin hangi adreste yayımlandığı açıkça yazılmalıdır. Görüntünün yapay biçimde üretildiğine dair değerlendirmenin bilirkişi incelemesiyle netleşeceği belirtilerek, orijinal dosyanın incelemeye sunulduğu ifade edilir.
Erişimin Engellenmesi ile Ceza Soruşturmasını Ayrı Yürütmek
5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişimin engellenmesi yolu, içeriğin yayılmasını durdurmaya yarar; failin cezai sorumluluğunu tespit etmez. Buna karşılık suç duyurusu, içerik kaldırılsa dahi failin belirlenmesini hedefler. İki yol birbirinin alternatifi değil, birlikte yürütülmesi gereken hatlardır. Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde işlenmesi söz konusuysa KVKK boyutu da ayrıca değerlendirilir.
Kısa Bir Değerlendirme
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgi sunar. İçeriğin türü, yayıldığı platform ve mağdurun sıfatı değiştiğinde izlenecek yol da değişir; bu nedenle somut dosyada bir hukukçuyla birlikte hareket edilmesi yerinde olur.