İnternet ortamındaki bir içerikten zarar gören kişinin önünde birbirinden farklı iki yol vardır: içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi ile fiilin cezai boyutu için savcılığa suç duyurusunda bulunulması. Bu iki yol farklı mercilere ve farklı ispat mantığına dayanır. Ortak nokta ise şudur: dijital delil, saatler içinde erişilemez hâle gelebilir. Bu rehber, delilin kaybolmadan sabitlenmesine odaklanır.
Delili Sabitlemek Neden İlk Adım?
İçerik kaldırıldığında ya da hesap kapatıldığında, zararın varlığını gösteren kayıt da ortadan kalkar. Bu nedenle talep hazırlanmadan önce içeriğin bulunduğu tam adres, görüntülenme tarihi ve saati, içeriğin tam metni ve varsa görselleri birlikte kayıt altına alınmalıdır. Tespitin, içeriğin bağlamını da gösterecek biçimde yapılması gerekir; tek başına bir ekran görüntüsü, içeriğin hangi hesapta ve hangi akış içinde yer aldığını göstermez.
İki Yolun Ayrımı
İdari ve yargısal koruma yolu
5651 sayılı Kanun, internet ortamında yapılan yayınlar bakımından içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi mekanizmalarını düzenler. Talep, içeriğin niteliğine göre farklı mercilere yöneltilir ve genellikle kısa sürelerle işleyen bir usule tabidir.
Cezai sorumluluk yolu
Bilişim sistemine girme, sistemi engelleme ve verileri bozma gibi fiiller Türk Ceza Kanunu'nun 243 ilâ 245. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu fiiller için savcılığa yapılacak başvuruda, sisteme yetkisiz erişimin izlerini gösteren kayıtlar belirleyici olur.
Toplanması Gereken Teknik Kayıtlar
- Erişim ve oturum kayıtları ile bunların tutulduğu sistemin bilgisi
- Olay tarihine ait bildirim, uyarı ve doğrulama mesajlarının orijinal başlıkları
- Kullanılan cihazın adli incelemeye elverişli biçimde muhafazası
- Hizmet sağlayıcıyla yapılan yazışmalar ve destek kayıtları
- Zararın kapsamını gösteren mali ve ticari kayıtlar
Kişisel Veri Boyutunun Atlanmaması
İçerik kişisel veri niteliğindeyse, 6698 sayılı Kanun kapsamındaki talepler ceza yolundan bağımsız biçimde işletilebilir. Veri sorumlusuna yapılan başvuru ve buna verilen cevap, ayrı bir dosya olarak kurulmalı ve tarihleriyle birlikte saklanmalıdır. İki yolun paralel yürütülmesi mümkün olmakla birlikte, her birinin muhatabı ve süresi farklıdır.
Kapanış
Dijital uyuşmazlıklarda zaman, delilin en büyük düşmanıdır; bu metin genel bir yönlendirme sunar. İçeriği fark ettiğiniz anda tespit işlemini yapmanız ve ardından izlenecek yolu bir hukukçuyla belirlemeniz, hak kaybını önlemenin en pratik yoludur.