İnternet üzerinden yapılan bir yayın nedeniyle kişilik hakkı ihlal edildiğinde ya da bir içerik suç teşkil ettiğinde erişim engeli talebi hızlı sonuç veren bir korunma aracıdır. Ancak talebin kabulü ile içeriğin gerçekten kaldırılması arasındaki fark, çoğu zaman delil zincirinin sağlamlığından doğar. Bu rehber TCK 243-245, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde, dijital delilin nasıl korunacağını ve delil eksikliği nedeniyle yaşanan kayıpları ele alır.
İçeriği Kaybetmeden Sabitlemek
Dijital içerik, başvuru hazırlanırken silinebilir veya değiştirilebilir. Bu nedenle ilk yapılacak iş, içeriği bağlamıyla birlikte kayıt altına almaktır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalır; tam adres, tarih ve saat bilgisi, yayının bulunduğu sayfanın tümü ve mümkünse noter aracılığıyla tespit birlikte düşünülmelidir. İçerik bir sosyal ağda yer alıyorsa hesap adresi ve paylaşım bağlantısı ayrıca kaydedilmelidir.
Zincirin Halkaları
- Tespit: İçeriğin bulunduğu tam adres ve erişim anı belgelenir.
- Kaynak: Yayının içerik sağlayıcı mı yoksa yer sağlayıcı üzerinden mi kaldırılacağı belirlenir.
- Bütünlük: Kayıtların değiştirilmediğini gösterecek biçimde saklanması sağlanır; dosyalar yeniden düzenlenmeden orijinal hâliyle korunur.
- Talep: Başvuruda hangi adresin engellenmesinin istendiği tek tek yazılır; site geneline ilişkin genel ifadeler ölçülülük denetiminde sorun çıkarır.
- Takip: Karar sonrası içeriğin fiilen kaldırılıp kaldırılmadığı kontrol edilir ve yeniden yayımlanma hâlinde ek başvuru planlanır.
Adres Bazlı Talep Neden Belirleyici?
Erişim engeli kararlarında ölçülülük esastır; ihlalin gerçekleştiği belirli yayına yönelik talep, sitenin tamamına yönelik talebe göre çok daha kolay sonuç verir. Bu nedenle dilekçede her bir bağlantı ayrı satırda, hangi ifadenin hangi hakkı ihlal ettiği açıklamasıyla birlikte gösterilmelidir. Yalnızca site adı yazılarak yapılan başvurular eksik bulunabilir.
Suç Boyutu Varsa
- Sisteme girme, verileri engelleme veya bozma iddiaları TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri kapsamında değerlendirilir.
- Log kayıtlarının süresi sınırlı olduğundan, kayıtların istenmesi talebi gecikmeden yapılmalıdır.
- Kişisel verilerin hukuka aykırı yayımı söz konusuysa KVKK kapsamındaki başvuru yolu, erişim engeli talebiyle birlikte değerlendirilebilir.
- Cihaz incelemesi gerekiyorsa, cihazın kullanılmadan muhafaza edilmesi delilin değerini korur.
Değerlendirme
Buradaki anlatım genel bilgi amaçlıdır. İçeriğin niteliğine göre başvurulacak yol ve mercii değişebilir; içerik silinmeden ve kayıtlar kaybolmadan bir hukukçuya danışılması sürecin en belirleyici adımıdır.