Oltalama yöntemiyle gerçekleşen dolandırıcılıkta kayıp genellikle dakikalar içinde yaşanır, buna karşılık delillerin ömrü sınırlıdır. TCK 243-245 ile 5651 sayılı Kanun ve KVKK çerçevesinde değerlendirilen bu olaylarda, banka ve platform nezdinde yapılacak başvuruların içeriği kadar hızı da belirleyicidir. Bu rehber, phishing sonrası platform başvurusu sürecini ve delil eksikliğinin nerede kapı kapattığını anlatır.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
Olayın fark edildiği anda öncelik, kaybı durdurmak ve izleri korumaktır. Cihazın sıfırlanması veya sahte sayfanın kapanması, sonradan ihtiyaç duyulacak verinin kaybolmasına yol açar.
- Sahte bağlantının tam adresinin kopyalanarak metin halinde saklanması
- Gelen mesaj veya e-postanın başlık bilgileriyle birlikte kaydedilmesi
- Ekran görüntülerinin tarih ve saat görünecek şekilde alınması
- Gönderilen tutar, alıcı hesap ve işlem referans numaralarının listelenmesi
- Bankaya yapılan bildirimin kayıt numarasının alınması
Hangi Platforma Ne İçin Başvurulur?
Başvuru mercii, olayın hangi katmanda gerçekleştiğine göre değişir. Sahte bir internet sitesi söz konusuysa erişimin engellenmesine yönelik yol; sosyal medya üzerinden yürüyen bir taklit hesap varsa platformun kendi ihlal bildirim kanalı; ödeme bir kart veya elektronik para kuruluşu üzerinden yapılmışsa ilgili kuruluşun itiraz süreci gündeme gelir. Aynı olay için birden fazla kanalın paralel kullanılması mümkündür ve genellikle gereklidir. Kişisel verilerin ele geçirilmesi boyutu varsa, veri sorumlusuna yöneltilecek ayrı bir başvuru da düşünülmelidir.
Platform Başvurusunun Reddedilme Nedenleri
- Şikâyet konusu içeriğin adresi tam olarak verilmemiş, yalnızca genel bir sayfa gösterilmiştir.
- Ekran görüntüsü, içeriğin hangi tarihte yayında olduğunu göstermemektedir.
- Başvuran ile mağdur arasındaki bağ ortaya konulmamıştır.
- Talep açıkça yazılmamış; kaldırma, engelleme veya bilgi verilmesi taleplerinden hangisinin istendiği belirsiz kalmıştır.
- Başvuru, içerik kaldırıldıktan sonra yapılmış ve elde hiçbir kayıt kalmamıştır.
Adli Süreçle Paralel Yürütme
Platform başvurusu, suç duyurusunun yerine geçmez. Soruşturma kapsamında para transferinin izlenmesi ve iletişim kayıtlarının temini ancak yetkili makamlar aracılığıyla mümkündür. Bu nedenle iki hattın birlikte yürütülmesi, hem içeriğin yayından kalkması hem de faile ulaşılması bakımından anlamlıdır. Mağdurun elindeki kayıtların her iki dosyaya da aynı düzenle sunulması, anlatımın tutarlı kalmasını sağlar.
Tekrarını Önlemeye Yönelik Adımlar
Aynı yöntemin tekrarlanmaması için erişim bilgilerinin değiştirilmesi, ikinci doğrulama katmanının etkinleştirilmesi ve ele geçirilmiş olabilecek kimlik bilgilerinin izlenmesi gerekir. Kurumsal yapılarda ise olayın nasıl gerçekleştiğine dair iç değerlendirme raporu, benzer bir olayda sorumluluk tartışmasında da dayanak oluşturur.
Yukarıdaki bilgiler genel bilgilendirme niteliğindedir. Olayın gerçekleştiği kanal ve tutar, izlenecek yolu değiştirebilir; kaybın büyüklüğüne göre süreci bir hukukçuyla birlikte yürütmek yerinde olacaktır.