Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, yayıldıktan sonra saatler içinde onlarca hesaba kopyalanır. Bu nedenle deepfake dosyalarında usul planının ilk maddesi suç duyurusu değil, delilin kaybolmadan tespitidir. Aşağıda TCK, 5651 ve KVKK ekseninde birbirini tamamlayan bir zaman planı yer alıyor.
İçerik Kaybolmadan Önce: İlk Saatler
- İçeriğin bulunduğu bağlantı, hesap adı, paylaşım tarihi ve saati ekran görüntüsüyle birlikte kaydedilir.
- Görüntü ve ses dosyası indirilerek özet değeri alınır; dosyanın değiştirilmediği bu şekilde gösterilebilir.
- Noter aracılığıyla veya elektronik ortamda tespit yaptırılması değerlendirilir.
- Paylaşımın yayılma haritası çıkarılır: alıntılayan hesaplar ve mesajlaşma grupları listelenir.
Şikâyete Bağlı Suçlarda Süre Kaçmasın
Deepfake içerik tek bir suç tipiyle sınırlı değildir. Somut olaya göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, müstehcenlik, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak yayılması, dolandırıcılık veya TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları gündeme gelebilir. Bunların bir kısmı şikâyete bağlıdır ve şikâyet hakkı, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde kullanılmazsa düşer. Bu nedenle failin kimliği belirsiz olsa dahi öğrenme tarihinden itibaren gecikmeden başvurulmalıdır.
Suç Duyurusu Dilekçesinin Teknik Eki
- İçeriğin URL listesi ve arşiv bağlantıları
- Dosya özet değerleri ve indirme zamanı kayıtları
- Görüntünün sentetik olduğunu destekleyen teknik gözlemler ve karşılaştırma materyali
- Mağdurun gerçek görüntü ve ses örnekleri; bilirkişi karşılaştırması için gereklidir
- Zarar doğduysa banka kayıtları veya iş kaybına ilişkin belgeler
Dilekçede ayrıca IP ve abone bilgilerinin ilgili sağlayıcılardan istenmesi, trafik kayıtlarının saklama süresi dolmadan talep edilmesi açıkça belirtilmelidir.
Erişimin Engellenmesi ve İçeriğin Çıkarılması
5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlali ve özel hayatın gizliliğine ilişkin başvurular için sulh ceza hâkimliğine gidilmesini ve kısa sürelerde karar verilmesini öngörür. Bu yol ceza soruşturmasından bağımsız işler; bu nedenle suç duyurusunun sonucu beklenmeden başvurulabilir. Karar alındıktan sonra içeriğin yeniden yüklenmesi hâlinde talebin yenilenmesi gerekebileceği hesaba katılmalıdır.
Ceza Yolu Yanında KVKK ve Tazminat
Yüz ve ses verisi kişisel veri niteliğinde olduğundan, içeriği işleyen platform veya kişi bakımından 6698 sayılı Kanun kapsamında başvuru ve şikâyet yolu ayrıca açıktır. Manevi tazminat davası ise ceza dosyasındaki tespitlerden beslenir; bu nedenle iki süreç paralel yürütülür.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve her olayın teknik yapısı farklıdır. İçeriğin kapsamı ile yayılma hızına göre öncelik sırası değişebileceğinden, adımları bir hukukçuyla birlikte belirlemeniz yerinde olur.