İnternette yayımlanan bir içerik kişilik hakkını ihlal ettiğinde iki ayrı yol aynı anda açıktır: içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi ile fail hakkında ceza soruşturması. Bu iki yol farklı mercilere, farklı sürelere ve farklı delil standartlarına tabidir. 5651, KVKK ve TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri ekseninde bu rehber, iki yolu tek takvimde kurmayı anlatır.
Hızlı Olan Yol ile Kalıcı Olan Yol
Erişimin engellenmesi talebi, kişilik hakkı ihlali iddiasıyla sulh ceza hâkimliğine yapılır ve kanun bu talep için oldukça kısa bir karar süresi öngörür. Amacı yayılmayı durdurmaktır, faili cezalandırmak değildir. Suç duyurusu ise cumhuriyet başsavcılığına yapılır ve failin belirlenmesini hedefler. Birincisi hızlıdır ama içeriği internetten silmez; ikincisi yavaştır ama sorumluluğu ortaya çıkarır. İkisini birbirinin yerine koymak, çoğu mağduriyetin çözümsüz kalma sebebidir.
Delil Uçucudur: İlk Saatlerde Ne Yapılmalı
Bilişim dosyalarında delil eksikliğinin sebebi çoğu zaman ihmal değil, hızdır. İçerik silindiğinde geriye hiçbir şey kalmayabilir. Bu nedenle şu tespitler gecikmeden yapılmalıdır:
- İçeriğin tam adresi, yani URL, kısaltılmamış hâliyle kayda geçirilir.
- Ekran görüntüsü alınırken tarih, saat ve adres çubuğu görünecek şekilde tam sayfa çekilir.
- Mümkünse noter tespiti veya zaman damgalı kayıt yaptırılır.
- Hesap adı, profil bağlantısı ve paylaşım zamanı ayrı bir tabloya yazılır.
Doğru Mercii Seçmek
Talebin niteliği mercii belirler. Kişilik hakkı ihlaline dayanan erişim engeli sulh ceza hâkimliğinin; kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesine dayanan talepler KVKK kapsamında veri sorumlusu ve Kurul ekseninin konusudur. Aynı olayda her iki yol da işletilebilir; ancak dilekçelerin dayanağı ayrı ayrı kurulmalıdır. Genel bir metni her iki mercie birden göndermek, iki başvurunun da zayıflamasına yol açar.
Suç Duyurusu Dilekçesinde Somutluk
Suç duyurusunda hangi eylemin hangi suça karşılık geldiği açıkça belirtilmelidir. Sisteme hukuka aykırı erişim, verilerin bozulması veya ele geçirilmesi gibi eylemler TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümlerinde ayrı ayrı düzenlenmiştir. Dilekçede ayrıca IP kayıtlarının ve trafik bilgilerinin ilgili sağlayıcılardan celbi talep edilmelidir; bu kayıtların saklama süreleri sınırlıdır ve geç talep sonuçsuz kalır.
Kapanış
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. İçeriğin türü, yayıncının yerleşim yeri ve platformun politikası izlenecek yolu değiştirebileceğinden, tespit işlemlerinin ardından hukuki değerlendirme almak yerinde olur.