Oltalama saldırılarında zarar dakikalar içinde doğar; buna karşılık zararın hukuken ispatı günler ve haftalar süren bir belge toplama çalışmasına dayanır. Phishing kaynaklı tazminat taleplerinde TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları soruşturması ile hukuk davası ayrı ayrı yürür ve her biri kendi delil setini ister. Bu rehber, iki hattı ortak bir takvimde birleştirmeye odaklanır.
İlk 48 Saatte Yapılacaklar
- Hesap hareketlerinin ekran görüntüsü ve dökümü, saat bilgisiyle birlikte alınır.
- Sahte siteye yönlendiren e-posta veya mesaj, silinmeden başlık bilgileriyle saklanır.
- Bankaya yazılı bildirim yapılır ve bildirimin saati kayda geçirilir.
- Kolluğa veya savcılığa şikâyette bulunulur; şikâyet tarihi ayrıca not edilir.
- Erişim engeli gerekiyorsa 5651 sayılı Kanun kapsamındaki başvuru yolu değerlendirilir.
Dijital Delilin Ayırt Edici Zorlukları
Bilişim uyuşmazlıklarında delil kolay üretilebildiği kadar kolay da yok olur. Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir dayanaktır; asıl değerli olan, iletinin başlık bilgileri, bağlantı adresi, IP kaydı ve işlem loglarıdır. Bu kayıtların saklama süreleri sınırlı olduğundan, talebin ilgili kuruluşa erken iletilmesi gerekir. Geç yapılan talep, kaydın silinmiş olması nedeniyle karşılıksız kalabilir.
Tazminat Talebinin Muhatabını Belirlemek
- Doğrudan fail: tespit edilebildiği ölçüde haksız fiil sorumluluğu doğar.
- Ödeme kuruluşu: güvenlik yükümlülüğünün gereğini yerine getirip getirmediği tartışılır.
- Veri sorumlusu konumundaki kuruluş: kişisel verinin sızması söz konusuysa KVKK kapsamındaki yükümlülükler gündeme gelir.
- Platform sağlayıcı: bildirime rağmen içeriği kaldırmadığı hâllerde sorumluluğu ayrıca değerlendirilir.
Ceza Dosyası ile Hukuk Davasının Birlikte Yürütülmesi
Soruşturma dosyasındaki tespitler, hukuk davasında delil olarak kullanılabilir. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde yalnızca olayın anlatılması yeterli değildir; hangi kayıtların hangi kuruluştan istenmesi gerektiği açıkça talep edilmelidir. Dosyaya girme talebinin ve kısıtlama kararı varsa kaldırılması isteminin zamanında yapılması, hukuk davasının delil takvimini de rahatlatır.
Zararın Miktarını Ölçülebilir Kılmak
Tazminat talebinde yalnızca çekilen tutar değil; kart borcuna işleyen faiz, iptal edilemeyen işlemler, ticari faaliyette doğan kayıp ve kişisel verinin ifşasından kaynaklanan manevi zarar da ayrı kalemler hâlinde gösterilmelidir. Her kalemin karşısına dayandığı belgenin konulması, ileride yapılacak bilirkişi incelemesinin kapsamını daraltır ve süreci kısaltır.
Bu değerlendirme genel niteliktedir. Saldırının teknik yapısı, kullanılan kanal ve kuruluşların iç prosedürleri sonucu etkileyebileceğinden, olayın hemen ardından hukuki destek alınması yerinde olur.