Bir sistemden veri sızdığında ilk saatlerde alınan teknik kararlar, sonraki aylarda yürütülecek soruşturmanın sınırlarını da belirler. Bu rehber, veri ihlali olaylarında suç duyurusunun nasıl kurgulanacağını ve dijital izlerin nasıl korunacağını anlatır.
Suç Duyurusu Yazılmadan Önce Yapılan Teknik Hata
İhlali fark eden pek çok kurum, ilk refleks olarak sistemi kapatır, sunucuyu yeniden kurar veya ele geçirilen hesabın şifresini değiştirir. Bu adımlar güvenlik açısından anlaşılabilir olsa da, TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçlarının ispatında kritik olan kayıtları geri dönülemez biçimde silebilir. Doğru sıra, sistemi izole etmek ve yeniden kurulum öncesinde imaj alınmasını sağlamaktır.
Duyurunun Dayanacağı İz Türleri
- Sunucu ve uygulama erişim kayıtları ile başarısız oturum açma denemeleri
- Veri tabanı sorgu kayıtları ve olağan dışı hacimli dışa aktarım izleri
- Yetkisiz erişimin gerçekleştiği zaman aralığını gösteren sistem saatleriyle uyumlu kayıtlar
- Sızan verinin nerede yayımlandığına dair ekran görüntüleri ve bağlantı adresleri
- Kurum içi yetki matrisi ve olay anında aktif olan hesap listesi
Fiili Doğru Adlandırmak
Dilekçede fiilin bilişim sistemine hukuka aykırı giriş mi, sistemi engelleme ve verileri bozma mı, yoksa verilerin başkasına verilmesi veya ele geçirilmesi mi olduğu ayrıştırılmalıdır. Olayın içinde çalışan eliyle veri taşınması varsa tablo değişir; erişim yetkisi bulunan kişinin bu yetkiyi aşan kullanımı ayrıca değerlendirilir. Sızan verinin özel nitelikli kişisel veri içermesi hâlinde KVKK boyutu, ceza soruşturmasından bağımsız biçimde ayrıca işletilir.
İçeriğin Yayıldığı Mecraya Karşı Paralel Adım
Sızdırılan veri bir internet sitesinde ya da mesajlaşma kanalında yayımlanmışsa, ceza soruşturmasının sonucunu beklemek yerine 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik kaldırma ve erişimin engellenmesi yolları eş zamanlı işletilir. Bu iki hattın birbirini beslediğini unutmamak gerekir: kaldırma talebi öncesinde alınan kayıtlar, ceza dosyasında içeriğin varlığını ispatlayan tek belge olabilir.
Delil Eksikliğinin Tipik Görünümü
Kayıt tutma süresi dolduğu için silinen loglar, tek bir kişinin telefonundan alınan ve doğrulanamayan ekran görüntüleri ve olay anına ilişkin iç yazışmaların saklanmamış olması, dosyaların en sık tıkandığı üç noktadır. Bu nedenle olay tespit edilir edilmez kayıt saklama sürelerinin durdurulması ve ilgili sistem yöneticisine yazılı koruma talimatı verilmesi gerekir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sızan verinin türü ve kurumun yükümlülük düzeyi izlenecek yolu belirgin biçimde değiştirdiğinden, olayın hemen ardından hem teknik hem hukuki destekle çalışılması önerilir.