Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında iki hedef aynı anda yürütülmek zorundadır: içeriğin yayından kaldırılması ve sorumluların tespiti. Bu iki hedef birbiriyle çelişebilir; içerik hızla kaldırıldığında, failin izini süren veriler de erişilemez hâle gelebilir. Bu nedenle kaldırma talebinden önce delilin sabitlenmesi gerekir.
Kaldırmadan Önce Delili Sabitlemek
Yalnızca ekran görüntüsü almak çoğu zaman yeterli değildir. İçeriğin tam bağlantı adresi, yayınlandığı hesabın kimlik bilgileri, paylaşım tarihi ve etkileşim sayıları kaydedilmelidir. Mümkün olduğunda, sayfanın kaynak kodunu ve dosyanın kendisini de içeren bir tespit yapılması; sonradan içerik silindiğinde dosyanın boş kalmasını önler. Noter aracılığıyla tespit veya adli bilişim desteği bu aşamada değer taşır.
Toplanacak Veri Kalemleri
- İçeriğin bulunduğu tam adres ve varsa yansımalarının bulunduğu diğer adresler
- Yayınlayan hesabın kullanıcı adı, profil bilgisi ve geçmiş paylaşımları
- Dosyanın kendisi ve üstverisi; yeniden kodlanmamış hâliyle
- İçeriğin üretiminde kullanıldığı düşünülen kaynak görsel ve ses kayıtları
- Mağdura ulaşan mesaj, tehdit veya şantaj içeriklerinin özgün kayıtları
İki Ayrı Yol: Kaldırma ve Ceza Süreci
Erişimin engellenmesi ve içeriğin kaldırılması 5651 sayılı Kanun çerçevesinde yürüyen ayrı bir süreçtir; buradaki başvuru süreleri ve merci, ceza soruşturmasından bağımsızdır. Ceza boyutunda ise fiilin niteliğine göre TCK kapsamındaki hükümler ile bilişim sistemlerine ilişkin TCK 243-245 arasındaki düzenlemeler ayrı ayrı değerlendirilir. Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi boyutu bulunduğunda KVKK kapsamındaki başvuru yolu da devreye girebilir.
Başvuruların Sırasını Planlamak
- Delil tespiti tamamlanmadan kaldırma talebi gönderilmez.
- Kaldırma talebi, içeriğin tüm yansımalarını kapsayacak biçimde listelenir.
- Ceza şikâyeti, kaldırma talebiyle eşzamanlı olarak ve delil listesiyle birlikte yapılır.
- Yurt dışı kaynaklı platformlar için kayıt talebinin zaman alacağı öngörülerek erken başvurulur.
- İçeriğin yeniden yayılması ihtimaline karşı izleme takvimi kurulur.
Yeniden Yayılma Riski
Bu tür içerikler kaldırıldıktan sonra farklı adreslerde yeniden ortaya çıkabilir. Bu nedenle ilk başvuruda yalnızca tek bir bağlantı gösterilmesi, sürecin baştan tekrar edilmesine yol açar. İçeriğin dolaşımını gösteren düzenli kayıt tutulması, sonraki başvuruların hem hızını hem kapsamını artırır.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; içeriğin türü, yayıldığı platform ve mağdurun durumu izlenecek yolu değiştirebilir. Delil kaybının hızlı yaşandığı bu alanda gecikmeden hukuki destek alınması önerilir.