Yapay zekâ araçlarıyla üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, kişilik haklarına yönelik saldırılarda yeni bir aşama oluşturuyor. Bu tür dosyalarda mağdurun karşılaştığı güçlük iki yönlüdür: içeriğin gerçek olmadığını göstermek ve içeriği üretip yayan kişiye ulaşmak. TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları, KVKK düzenlemeleri ve 5651 sayılı Kanun mekanizmaları bu süreçte farklı işlevler görür.
İspatın Üç Katmanı
İlk katman içeriğin varlığıdır: hangi platformda, hangi tarihte, hangi bağlantı adresinde yayımlandığı. İkinci katman sahteliktir: görüntünün ya da sesin üretilmiş olduğunun teknik olarak ortaya konması. Üçüncü katman ise isnadiyettir: içeriği kimin ürettiği veya yaydığı. Bu katmanlardan yalnızca birine odaklanan başvurular, çoğu zaman sonuçsuz kalır; üçü birlikte planlanmalıdır.
İçeriği Kaybolmadan Sabitlemek
Deepfake içerikler hızla kaldırılabilir ya da değiştirilebilir. Bu nedenle ilk yapılacak iş, içeriğin bulunduğu hâliyle kayıt altına alınmasıdır. Bağlantı adresi, yayın tarihi, hesap bilgileri ve etkileşim sayıları içeren bir tespit; ekran görüntüsünden çok daha güçlüdür. Noter aracılığıyla yapılacak tespit ya da mahkemeden istenecek delil tespiti, bu aşamanın en sağlam araçlarıdır.
Teknik İncelemeye Uygun Malzeme
- İçeriğin sıkıştırılmamış, indirilmiş hâli; platform üzerinden yeniden kaydedilmiş kopya değil
- Varsa dosyanın üstveri bilgileri ve yükleme kaydı
- Karşılaştırma için mağdura ait gerçek görüntü ve ses örnekleri
- İçeriğin yayıldığı hesapların geçmiş paylaşımları ve yönlendirme zinciri
Kaldırma Talebi ile Tazminatın İlişkisi
İçeriğin yayından kaldırılması ve erişimin engellenmesi, mağduriyetin büyümesini durdurur; ancak bu talep tek başına zararı karşılamaz. Dahası, içerik kaldırıldıktan sonra teknik inceleme yapılacak malzeme de ortadan kalkabilir. Bu nedenle kaldırma başvurusundan önce içeriğin kopyası ve tespiti mutlaka alınmalı, tazminat talebi ayrı bir hat olarak kurulmalıdır. Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi yönüyle ilgili kuruma yapılacak başvuru da ayrıca değerlendirilebilir.
Zararın Somutlaştırılması
Manevi zarar, saldırının ağırlığı ve yayılma genişliğiyle ilişkilendirilerek anlatılmalıdır. İçeriğin kaç kişiye ulaştığı, hangi çevrelerde dolaştığı, iş veya eğitim hayatına yansıyıp yansımadığı somut kayıtlarla desteklendiğinde talep değerlendirilebilir hâle gelir. Maddi zarar iddiası varsa, iptal edilen sözleşme veya kaybedilen iş ilişkisi gibi kalemler belgelendirilmelidir.
Bu rehber genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; içeriğin yayımlandığı platform ve kullanılan teknik yöntem sürecin akışını değiştirebilir. Böyle bir durumla karşılaştığınızda içeriği silmeden önce kaydını almanız ve hukuki destek almanız önem taşır.