Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdurun itibarına saldıran içeriklerin en hızlı yayılan türü hâline geldi. Bu dosyalarda asıl zorluk hukuki nitelendirme değil, içeriğin silinmeden önce delil olarak sabitlenmesidir. Rehber TCK 243-245, 5651 ve KVKK ekseninde suç duyurusu öncesi delil çalışmasını anlatır.
İçerik Silinmeden Önceki Kritik Saatler
Deepfake içerikler genellikle kısa ömürlüdür; şikâyet üzerine platform tarafından kaldırılır veya paylaşan hesap kapatılır. İçerik kaldırıldığında mağdur rahatlar, ancak elinde ispat kalmaz. Bu nedenle kaldırma talebiyle delil sabitleme aynı anda yürütülmelidir.
Sabitleme Yöntemleri
- İçeriğin tam bağlantı adresi, paylaşım tarihi ve hesap kimliği yazılı olarak kaydedilir.
- Ekran görüntüsü değil, mümkünse sayfanın tamamının kaydı alınır; adres çubuğu görünür olmalıdır.
- Dosyanın özeti alınarak sonradan değiştirilmediği gösterilebilir hâle getirilir.
- Yaygın veya yüksek etkili paylaşımlarda noter aracılığıyla tespit yaptırılması ispat gücünü artırır.
- Yorumlar, paylaşan hesapların listesi ve yayılma zinciri ayrıca kaydedilir.
Hangi Yol, Hangi Mercie?
- Ceza yolu: savcılığa suç duyurusu; dilekçede içeriğin sahte olduğu iddiası teknik gerekçesiyle açıklanır.
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin yayından çıkarılması talebi 5651 kapsamında ayrı bir usule tabidir.
- Kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi boyutu için KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet yolu değerlendirilir.
- Manevi tazminat talebi hukuk mahkemesinde ayrıca ileri sürülür.
Delil Eksikliğinin Somut Etkisi
Bu dosyalarda takipsizliğin en yaygın sebebi, içeriğin artık erişilebilir olmaması ve mağdurun elinde yalnızca kırpılmış bir görüntü bulunmasıdır. Kırpılmış görüntü, kaynağını ve yayın tarihini göstermediği için hem sahteliğin hem de yayılmanın ispatında yetersiz kalır. İkinci sorun, failin kimliğine ulaşmayı sağlayacak bağlantı verilerinin saklama süresi dolmadan talep edilmemesidir.
Dilekçeyi Güçlendiren Unsurlar
Suç duyurusu dilekçesinde içeriğin neden sahte olduğu somut biçimde anlatılmalıdır: gerçek kaydın nerede bulunduğu, görüntüdeki tutarsızlıklar, mağdurun o tarihte başka yerde olduğunu gösteren kayıtlar. Teknik inceleme talebi de açıkça yazılmalı, incelenmesi istenen dosyalar dilekçe ekinde numaralandırılmalıdır.
Bu içerik yol gösterici genel bilgi sunar. Her deepfake olayının yayılma biçimi ve platform yapısı farklı olduğundan, başvuru yapmadan önce elinizdeki kayıtlarla birlikte hukuki destek almanız uygun olur.