İnternette yayımlanan bir içerik kişilik hakkını ihlal ettiğinde iki ayrı hedef vardır: içeriğin yayından kaldırılması veya erişimin engellenmesi ile uğranılan zararın giderilmesi. Bu iki hedef farklı mercilerde, farklı hızlarda ilerler. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki engelleme yolu saatlerle ölçülürken tazminat yargılaması aylar sürer. İkisini aynı takvimde kurgulamamak, en sık karşılaşılan usul hatasıdır.
İki Hattın Ayrı Ayrı Kurulması
Erişimin engellenmesi talebi kişilik hakkı ihlali iddiasına dayanır ve sulh ceza hâkimliğine yapılır; hâkimlik talebi duruşmasız ve kısa sürede karara bağlar. Buna karşılık maddi ve manevi zararın tazmini genel hükümlere göre hukuk mahkemesinde istenir. Erişimin engellenmesi kararı verilmiş olması tazminat için tek başına yeterli sayılmaz; zarar ve kusur ayrıca ortaya konmalıdır.
Delil, İçerik Kaldırılmadan Önce Toplanır
Bu alandaki en kritik gerçek şudur: erişim engellendiğinde delil de büyük ölçüde ortadan kalkar. Tazminat dosyası, engelleme kararından sonra kanıtsız kalabilir. Bu nedenle sıralama tersine kurulmalıdır.
- İçeriğin tam ekran görüntüsü, adres çubuğu ve tarih görünecek şekilde alınır.
- Bağlantı adresi, yayın tarihi, yorum sayısı ve etkileşim verileri ayrı bir tutanağa yazılır.
- Mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılır; bu, sonradan içerik silinse dahi kalıcı bir kayıt sağlar.
- İçeriğin ne kadar yayıldığını gösteren paylaşımlar ve alıntılar ayrıca kaydedilir.
- Yayıncıya veya platforma yapılan bildirim ve alınan cevaplar dosyaya eklenir.
Teknik İhlal ile İçerik İhlalini Ayırmak
Olayda yalnızca içerik değil, sisteme izinsiz girişle elde edilmiş veriler de söz konusuysa tablo değişir. Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme ve verileri ele geçirmeye ilişkin TCK 243-245 hükümleri gündeme gelir ve ceza soruşturması başlatılması gerekir. Bu durumda soruşturma dosyasındaki teknik tespitler, tazminat davasında delil olarak kullanılabilir.
İçerik kişisel veri niteliğindeyse KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru yolu da açıktır. Bu yol, tazminat davasından bağımsız işler ve verinin silinmesi ile aktarımın durdurulması bakımından ayrı bir sonuç doğurur.
Zamanlama Hataları
Uygulamada üç hata tekrar eder: engelleme kararı alındıktan sonra delil toplamaya girişmek, tazminat talebini somut bir zarar kalemine bağlamadan yazmak ve platforma yapılan bildirimin cevabını beklemeden dosyayı kapatmak. Her üçü de sonradan giderilmesi güç boşluklar bırakır.
Kapanış Notu
Burada anlatılanlar yol gösterici bir çerçeveden ibarettir. İçeriğin niteliği, yayıncının kimliği ve zararın kapsamı dosyadan dosyaya değiştiğinden, adım atmadan önce olayın özelliklerine göre hukuki görüş alınması önerilir.