Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında en büyük zorluk hukuki nitelendirme değil, içeriğin kaybolmadan kayıt altına alınmasıdır. Paylaşım birkaç saat içinde silinebilir, hesap kapatılabilir, bağlantı ölü hale gelebilir. Bu rehber TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde, tazminat talebine giden yolda delilin nasıl korunacağını ve takvimin nasıl kurulacağını anlatır.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
İçerik tespit edildiğinde ilk refleks silinmesini istemek olur; ancak silinen içerik aynı zamanda delilin de yok olması anlamına gelir. Bu nedenle kaldırma talebinden önce kayıt alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıftır; tam sayfa kaydı, bağlantı adresi, paylaşım tarihi, hesap kimliği, etkileşim sayıları ve mümkünse dosyanın kendisi birlikte saklanmalıdır. Dosyanın özet değerinin (hash) alınması, sonradan üzerinde oynanmadığını göstermek bakımından değerlidir.
Paralel Yürüyen Üç Hat
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması: kişilik hakkı ihlaline dayalı hızlı koruma yolu
- Ceza soruşturması: içeriğin niteliğine göre şikâyet ve delil el koyma talebi
- Tazminat davası: maddi ve manevi zarar kalemlerinin ayrı ayrı kurulması
Bu üç hattın birbirini beslemesi gerekir. Ceza dosyasında elde edilen kayıtlar tazminat davasında delil olarak kullanılabilir; buna karşılık ceza dosyasının beklenmesi, tazminat bakımından süre kaybına yol açmamalıdır.
Zararı Sayısallaştırmak
- İçeriğin yayıldığı platformlar ve tahmini erişim ölçekleri belgelenir.
- Ticari itibar zararı iddia ediliyorsa ihlal öncesi ve sonrası ciro, iptal edilen sözleşme ve müşteri yazışmaları toplanır.
- Psikolojik etkiye dayanılacaksa sağlık kuruluşu kayıtları düzenli biçimde alınır.
- İçeriğin kaldırılması için yapılan masraflar ve teknik hizmet bedelleri dosyalanır.
- Talep kalemleri, sonradan artırma ihtimali gözetilerek yapılandırılır.
Failin Belirlenememesi Sorunu
Sahte içeriği üretenin kimliği çoğu zaman baştan bilinmez. Bu durumda süreç, platforma yönelik kaldırma talebi ile başlar ve kimlik tespiti soruşturma aşamasına bırakılır. Kimlik belirlenemese dahi içeriğin yayılmasını durduran adımlar ihmal edilmemelidir; çünkü zararın büyümesi, sonradan açılacak davada da tartışma konusu edilir.
Kişisel Veri Boyutu
Deepfake içerik çoğunlukla kişinin görüntü ve ses verisinin hukuka aykırı işlenmesi sonucudur. Bu nedenle KVKK kapsamındaki başvuru ve şikâyet yolu, tazminat talebinden bağımsız olarak işletilebilir. Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihi ve içeriği, sonraki aşamalarda süre hesabının dayanağı olacağından ayrıca saklanmalıdır.
Bu içerik yalnızca genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğin türü ve yayıldığı mecra izlenecek yolu değiştirebileceğinden, hızlı hareket etmeniz gereken bu tür olaylarda bir hukukçuya danışmanız uygun olur.