İnternette yayımlanan bir içerik nedeniyle zarar gören kişinin önünde birbirinden farklı iki hedef vardır: içeriğin yayından kaldırılması ya da erişimin engellenmesi ve uğranılan zararın karşılanması. Bu iki hedefin usulü, muhatabı ve ispat ihtiyacı aynı değildir. Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, içeriğin kaldırılmasıyla dosyanın kapandığı sanılırken tazminat talebini ayakta tutacak delilin hiç toplanmamış olmasıdır.
İçeriği Kaybolmadan Sabitlemek
Erişim engeli kararı verildiği anda ekranda görünen içerik kaybolur; kaybolan içerik ise tazminat aşamasında ispatı zorlaşan bir olguya dönüşür. Bu nedenle ilk iş, içeriğin tarih ve saat bilgisiyle birlikte kayda geçirilmesidir. Tam adres, yayın tarihi, yorumlar, görüntülenme verisi ve içeriğin paylaşıldığı diğer hesaplar ayrı ayrı belgelenmelidir. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, tespit talebi yoluyla resmî bir kayıt oluşturulması dosyanın omurgasını güçlendirir.
Engelleme Talebi ile Tazminatın Ayrı Mantığı
5651 sayılı Kanun çerçevesindeki erişim engeli yolu hızlı sonuç almaya odaklıdır ve kişilik hakkı ihlalinin ilk bakışta anlaşılabilir olmasını arar. Tazminat ise Türk Borçlar Kanunu ekseninde yürür; burada yalnızca ihlalin değil, zararın, kusurun ve aradaki nedensellik bağının da ortaya konması gerekir. İçeriğin suç teşkil ettiği hâllerde TCK kapsamında ayrı bir soruşturma süreci işleyebilir. Üç hattı aynı anda planlamayan dosyalarda, biri lehe sonuçlanırken diğeri delilsizlikten zayıflar.
Zarar Kalemini Görünür Kılmak
Manevi zararda ihlalin ağırlığı, yayılma alanı ve süresi belirleyicidir; bu yüzden içeriğin ne kadar süre yayında kaldığı ve kaç kişiye ulaştığı kayıt altına alınmalıdır. Maddi zarar iddiasında ise soyut anlatım yeterli olmaz: iptal edilen sözleşme, düşen ciro, kaybedilen iş ilişkisi gibi kalemler belgeyle desteklenmelidir. Kişisel verinin hukuka aykırı işlendiği durumlarda KVKK kapsamındaki başvuru ve şikâyet süreci de paralel bir delil kaynağı üretir.
Delil Eksikliğinin Tipik Görünümleri
- İçerik kaldırıldıktan sonra hiçbir kaydın elde kalmaması
- Yayının hangi tarihte başladığının belirlenememesi
- Zarar iddiasının rakamla değil genel ifadeyle kurulması
- İçeriği yeniden yayımlayan hesapların takip edilmemesi
- Platforma yapılan bildirimin ve verilen yanıtın saklanmaması
Uygulama Sırası
- İçerik ve yayıldığı tüm adresler kayda geçirilir.
- Platforma veya içerik sağlayıcıya bildirim yapılır, yanıt dosyalanır.
- Erişim engeli talebi hazırlanır; talep içeriğin tamamını değil ihlal oluşturan kısmını hedefler.
- Zarar kalemleri belgelerle eşleştirilerek tazminat dosyası kurulur.
- Yeniden yayım ihtimaline karşı periyodik tarama takvimi oluşturulur.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi göstermek içindir. İçeriğin niteliği, yayıncının kim olduğu ve ihlalin süresi sonucu doğrudan etkilediğinden, kendi dosyanız için bir avukatla birlikte değerlendirme yapmanız yerinde olur.