Yapay zeka ile üretilen sahte görüntü ve seslerde mağdurun karşılaştığı ilk sorun hukuki değil tekniktir: içerik hızla yayılır, kaynak hesap kapanır ve içerik kaldırma talebi yapıldığında geriye kanıtlanabilir bir iz kalmaz. Bu rehber, 5651 sayılı Kanun, KVKK ve TCK 243-245 çerçevesinde, delil eksikliği doğmadan atılması gereken adımları sıralar.
İçeriği Kaldırmadan Önce Kaydetmek
İlk refleks içeriği sildirmek olsa da, kaldırılan bir içerik ceza soruşturmasının konusu olmaya devam eder ve o aşamada içeriğin ne olduğu ispatlanmalıdır. Bu nedenle kaldırma başvurusundan önce şunlar sabitlenmelidir:
- İçeriğin tam adresi ve varsa yönlendiren bağlantılar
- Ekran görüntüsünün yanında sayfanın tarih ve saat bilgisini gösteren kayıt
- Dosyanın kendisinin indirilerek özet değeriyle birlikte saklanması
- Paylaşan hesabın kullanıcı adı, profil bilgisi ve etkileşim sayısı
İki Yol Aynı Anda Yürür
5651 sayılı Kanun kapsamındaki içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi yolu, yayının durdurulmasına yöneliktir. Ceza soruşturması ise failin belirlenmesini hedefler. Bu iki yol birbirinin alternatifi değildir; erişim engellendiği için soruşturmadan vazgeçildiğinde, içeriğin yeniden yayımlanması halinde baştan başlamak gerekir.
Kişisel Veri Boyutu ve Platform Muhatabı
Yüzü, sesi veya kimliğini belirli kılan verileri işlenen kişi bakımından KVKK kapsamındaki talep hakları da gündeme gelir. Platforma yapılan başvuruda muhatabın doğru seçilmesi, yani içerik sağlayıcı ile yer sağlayıcının ayrılması, cevapsız kalan başvuruların en yaygın sebebidir. Başvurunun yapıldığını gösteren otomatik yanıt ve referans numarası mutlaka saklanmalıdır.
Sahteliğin Teknik Olarak Ortaya Konması
Deepfake iddiasında dosyanın üretim izleri, sıkıştırma tutarsızlıkları ve kaynak materyalle karşılaştırma önem taşır. Mağdurun elindeki orijinal fotoğraf veya video, sahte içeriğin hangi materyalden üretildiğini göstermek bakımından değerlidir. Bu nedenle sosyal medyadaki eski paylaşımların da yedeklenmesi, savunma değil ispat amacı taşır.
Kapanış
Dijital delil, kağıt delilin aksine kendiliğinden yok olur; bu yüzden hukuki adımın öncesinde teknik adım gelir. İçeriğin niteliği ve başvurulacak merci olaya göre değiştiğinden, ilk saatlerde hem teknik kayıt hem hukuki yol için destek almanız uygun olur.