Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde mağdurun karşılaştığı en büyük sorun, içeriğin yayılma hızının hukuki sürecin hızını aşmasıdır. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK birlikte değerlendirildiğinde, hem içeriğin durdurulması hem de failin tespiti için delilin ilk saatlerde doğru biçimde saklanması belirleyici olur. Bu rehber, delil zinciri ile başvuru takviminin birlikte kurulmasını anlatır.
İlk Saat: İçeriği Silmeden Önce Kaydedin
Mağdurun ilk refleksi içeriği kaldırtmak olsa da, hiçbir kayıt alınmadan yapılan silme talebi ispat açısından geri dönüşü zor bir kayıp yaratır. Delil zincirinin başlangıcı için şunlar yapılmalıdır:
- İçeriğin bulunduğu tam URL, kullanıcı adı ve yayın tarihi kaydedilir
- Ekran görüntüsü yerine mümkünse sayfanın tamamının kaydı alınır ve tarih bilgisi görünür tutulur
- Dosyanın orijinali indirilip değiştirilmeden saklanır; üzerinde düzenleme yapılmaz
- Yayılmayı gösteren paylaşım, yorum ve mesaj kayıtları ayrıca toplanır
Noter aracılığıyla tespit yaptırılması veya adli bilişim uzmanınca imaj alınması, dosyanın sonraki aşamalarında içeriğin sonradan üretilmediğini göstermek bakımından değer taşır.
İçeriğin Durdurulması İçin Hızlı Yol
Kişilik hakkı ihlal edilen kişi, 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Bu usulde hâkimliğin kısa süre içinde ve duruşma yapmaksızın karar vermesi öngörülmüştür; düzenleme yirmi dört saat içinde karar verilmesini esas alır. Talep reddedilirse itiraz yolu açıktır. Ayrıca doğrudan içerik veya yer sağlayıcıya başvurma imkânı da bulunmakta olup, bu iki yol birbirinin alternatifidir.
Ceza Boyutu: Hangi Suç Tipi?
Deepfake içerikleri tek bir suç tipine indirgenemez. Somut olaya göre özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi ve yayılması, hakaret, şantaj, dolandırıcılık ya da bilişim sistemine girme hükümleri gündeme gelebilir. Şikâyete bağlı suçlarda süre, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işlemeye başlar; bu nedenle içeriğin ilk görüldüğü tarih dosyada net biçimde belirtilmelidir.
Failin Tespiti ve Trafik Kayıtları
Anonim hesaplarda fail çoğu zaman doğrudan bilinmez. Bu durumda savcılıktan, platform ve erişim sağlayıcıdan bağlantı kayıtlarının istenmesi talep edilir. Ancak trafik kayıtlarının saklama süresi sınırsız değildir; geç yapılan başvurularda kayıtlar silinmiş olabilir. Bu, dosyanın failsiz kalmasının en yaygın sebeplerinden biridir ve zaman baskısının teknik sebebini oluşturur.
Kişisel Veri Boyutu
Yüz ve ses verisi kişisel veri niteliğindedir; bu verilerin rıza dışı işlenmesi KVKK bakımından da sorumluluk doğurur. Veri sorumlusu belirlenebiliyorsa öncelikle ona başvurulur, verilen cevaba göre Kurula şikâyet yolu açılır. Bu idari yol, ceza soruşturmasından bağımsız yürütülebilir.
Dijital içerikte delil, saklanmadığı takdirde kendiliğinden kaybolan bir varlıktır. İlk kayıtların usulüne uygun alınması ve başvuruların gecikmeden yapılması sürecin tümünü etkiler. Olayın niteliği ve platformun konumu farklı yollar gerektirebileceğinden, bilişim hukuku alanında destek alınması önerilir.