Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında zaman, klasik hakaret veya iftira dosyalarından çok daha hızlı işler. İçerik saatler içinde yayılır, kaynak hesap silinir ve platform kayıtları erişilemez hâle gelebilir. 5651 sayılı Kanun içerik kaldırma ve erişim engelleme yollarını düzenlerken, kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi boyutunda KVKK, suç boyutunda ise Türk Ceza Kanunu ve bilişim suçlarına ilişkin hükümler devreye girer. Bu rehber, ilk saatlerde yapılması gerekenleri bir usul planına dönüştürür.
İlk Saatlerin Belirleyiciliği
Deepfake içeriklerde delilin ömrü kısadır. Bu nedenle hukuki başvurudan önce içeriğin kendisi kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına yetersiz kalabileceğinden, içeriğin bulunduğu tam bağlantı adresi, paylaşım tarihi ve saati, hesap bilgileri ve varsa etkileşim sayıları birlikte kaydedilmelidir. Mümkünse noter aracılığıyla tespit yapılması, sonraki aşamada içeriğin varlığını tartışmasız hâle getirir.
Kaldırma Talebinde Mercii Seçimi
İçerikten rahatsız olan kişi, önce içerik sağlayıcıya veya yer sağlayıcıya doğrudan başvurabilir; bu yol hızlı sonuç verebilir ancak her zaman yeterli olmaz. Sonuç alınamadığında sulh ceza hâkimliğine başvurularak içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi talep edilir. Hangi yolun seçileceği, içeriğin niteliğine ve yayılma hızına göre belirlenir. Yanlış mercie yapılan başvuru yalnızca zaman kaybettirmez; içerik bu arada çoğaltıldığı için sonraki talebin kapsamını da genişletmek gerekir.
Paralel Yürüyen Üç Hat
- Kaldırma hattı: içeriğin yayından çıkarılması ve arama sonuçlarındaki izlerin azaltılması
- Ceza hattı: içeriğin üretilmesi ve yayılmasına ilişkin şikâyet, faillerin tespiti için IP ve hesap kayıtlarının istenmesi
- Kişisel veri hattı: görüntü ve ses verisinin hukuka aykırı işlenmesi nedeniyle veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet
Bu üç hat farklı sürelere tabidir ve biri diğerinin sonucunu beklemez. Ceza şikâyetinde bulunulacaksa, şikâyete bağlı suçlar bakımından öğrenme anından itibaren işleyen süre gözden kaçırılmamalıdır.
Adım Sırası
- İçerik ve bağlantı adresleri tarih-saat bilgisiyle kaydedilir.
- İçeriğin çoğaltıldığı diğer hesap ve platformlar taranarak liste hâline getirilir.
- Platforma doğrudan bildirim yapılır ve bildirimin çıktısı saklanır.
- Sonuç alınamazsa hâkimliğe başvuru hazırlanır; talep, bağlantı adresi bazında somutlaştırılır.
- Ceza şikâyeti ve kişisel veri başvurusu eş zamanlı olarak dosyalanır.
Sonrasını Planlamak
İçerik kaldırıldıktan sonra da iş bitmez. Aynı içeriğin yeniden yüklenmesi ihtimaline karşı periyodik arama yapılması, yeni bağlantılar için ek talep hazırlanması ve itibar zararına ilişkin tazminat talebinin ayrı bir takvime bağlanması gerekir. Failin tespit edilememesi hâlinde dahi, kaldırma ve engelleme kararlarının varlığı sonraki başvurularda dayanak oluşturur.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. İçeriğin türü, yayıldığı platform ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirebilir; olayın sıcaklığı geçmeden bir hukukçuyla görüşmeniz önerilir.