Oltalama (phishing) saldırılarında kayıp genellikle dakikalar içinde gerçekleşir, ancak hukuki hak arama süreci günler ve aylara yayılan birden fazla takvimden oluşur. Ceza şikâyeti, platforma ve ödeme kuruluşuna yapılacak başvurular ile içeriğin kaldırılması talepleri ayrı mercilere ve ayrı sürelere tabidir. Bunları tek bir zaman çizelgesinde toplamayan dosyalarda, delil kaybı ile süre kaybı çoğu kez birlikte yaşanır.
İlk Saatler: Uçucu Delilin Sabitlenmesi
Sahte sayfalar kısa ömürlüdür; ihbar edildikten sonra saatler içinde kapanır. Bu nedenle şikâyet dilekçesi yazılmadan önce sahte site adresinin, sayfa görüntüsünün, gelen SMS veya e-postanın başlık bilgileriyle birlikte kaydedilmesi gerekir. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, mesajın kaynak metni ve alan adı sorgu çıktısı da saklanmalıdır.
Ceza Şikâyeti ve Süre Ayrımı
Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme ve banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması gibi fiiller Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenmiştir ve kural olarak resen soruşturulur. Buna karşılık olay nitelendirmesi şikâyete bağlı bir suça kayarsa, failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işleyen şikâyet süresi devreye girer. Nitelendirme baştan netleşmediği için, şikâyeti geciktirmeden yapmak en güvenli yaklaşımdır.
Platform ve Ödeme Kuruluşu Başvurusu
Bankaya veya ödeme kuruluşuna yapılacak bildirim, hem işlemin geri alınma ihtimali hem de sorumluluk tartışması bakımından belirleyicidir. Başvurunun kayıt altına alınan bir kanaldan yapılması, şikâyet numarasının alınması ve yazılı cevabın talep edilmesi önemlidir. Sosyal medya veya e-ticaret platformuna yapılan bildirimlerde de başvuru tarihi ile verilen cevabın tarihi ayrıca not edilmelidir.
İçeriğin Kaldırılması ve Erişimin Engellenmesi
Sahte sayfa kişilik haklarını ihlal ediyorsa, 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğine başvurularak içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi talep edilebilir. Bu yol ceza şikâyetinin yerine geçmez; ikisi paralel yürütülür. Talep dilekçesinde bağlantı adreslerinin tek tek ve tam biçimde gösterilmesi, kararın uygulanabilirliği açısından belirleyicidir.
Kişisel Veri Boyutunun Atlanmaması
Oltalama sırasında kimlik ve iletişim verileri de ele geçirilmişse, 6698 sayılı Kanun kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve gerekiyorsa Kurula şikâyet yolu ayrıca değerlendirilir. Bu yolun kendi başvuru ve cevap süreleri vardır ve ceza dosyasının seyrini beklemez.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme niteliğindedir. Paranın hangi kanaldan çıktığı, bildirimlerin hangi saatte yapıldığı ve delilin elde ediliş biçimi sonucu doğrudan etkiler; dosyanızı bu ayrıntılarla birlikte bir hukukçuya inceletmeniz önerilir.