Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, kişilik haklarına yönelik saldırıların en hızlı yayılan biçimlerinden biri hâline geldi. Deepfake içeriklerle mücadelede belirleyici olan unsur, hukuki nitelendirmeden önce delilin nasıl kayıt altına alındığıdır. TCK, 5651 sayılı Kanun ve KVKK çerçevesinde yürüyen bu süreçte, içerik yayından kaldırıldıktan sonra elde kalan tek şey mağdurun sakladığı kayıtlardır.
Kayıt Alma Anı: Zincirin İlk Halkası
Dijital delilin değeri, elde ediliş biçimine ve bütünlüğüne bağlıdır. İçeriği yalnızca telefondan fotoğraflamak çoğu zaman yeterli olmaz.
- İçeriğin tam bağlantı adresi, hesap adı ve paylaşım zamanı.
- Tarih ve saat bilgisini de kapsayan ekran kayıtları; mümkünse video biçiminde.
- Erişimi olan üçüncü kişilerin ve yayılma kanallarının listesi.
- Noter aracılığıyla tespit yaptırılması; içerik silinse dahi kalıcı bir kayıt sağlar.
Kaydın kaynağı, alındığı cihaz ve dosyanın değiştirilmediğini gösteren bilgiler ayrıca not edilmelidir. Delil zinciri kavramı burada devreye girer: dosyanın kimden kime, hangi tarihte geçtiği takip edilebilir olmalıdır.
Kaldırma ve Erişim Engeli Talebi
İçerikle mücadele iki koldan yürür. Bir yandan platformun kendi bildirim mekanizması kullanılır, diğer yandan sulh ceza hâkimliğinden erişimin engellenmesi veya içeriğin çıkarılması talep edilir. Platform başvurusunun sonuçsuz kalması hâlinde yapılan yargısal başvuru, hızlı karar verilmesini gerektiren bir usule tabidir. Her iki başvurunun da tarihli kaydı saklanmalıdır; içerik başka hesaplarda yeniden yayımlandığında bu kayıtlar sürecin tekrarında kolaylık sağlar.
Şikâyet Süresi ve Failin Belirlenmesi
Bazı suç tipleri şikâyete bağlıdır ve şikâyet hakkı, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen süreye tabidir. Failin kim olduğunun bilinmemesi başvuruyu ertelemek için gerekçe olmamalıdır; şikâyet, faili belirsiz biçimde de yapılabilir ve soruşturma kapsamında IP ve abone bilgilerinin tespiti istenebilir. Trafik kayıtlarının saklama süreleri sınırlı olduğundan gecikme, failin hiç bulunamaması sonucunu doğurabilir.
Uzman İncelemesine Hazırlık
İçeriğin yapay olarak üretildiğinin ortaya konması teknik inceleme gerektirir. Bu nedenle ham dosyanın en yüksek çözünürlüklü hâli, sıkıştırılmadan saklanmalıdır. Sosyal medya üzerinden yeniden indirilen dosyalar üst üste sıkıştırıldığı için inceleme değerini kaybedebilir. Aynı şekilde, gerçek kayıtla karşılaştırma yapılabilmesi için mağdurun kendi otantik ses ve görüntü örnekleri de dosyaya sunulabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme sunar. Paylaşımın niteliği ve yayılma boyutu izlenecek yolu değiştirdiğinden, kayıt alma aşamasında bir hukukçuyla iletişime geçmeniz sürecin sağlığı açısından önemlidir.