İnternette yayımlanan bir içerik nedeniyle erişim engeli talep edilirken en sık yaşanan kayıp, içeriğin dosyaya taşınamadan silinmesi ya da değiştirilmesidir. 5651 sayılı Kanun, TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri ve KVKK'nın kesiştiği bu alanda, sonucu belirleyen şey talebin gerekçesi kadar delilin nasıl kayda alındığıdır.
İçeriği kaybolmadan sabitlemek
Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir kayıttır. Görüntünün yanında içeriğin tam adresi, görüntüleme tarihi ve saati, sayfanın kaynak kodu ve mümkünse noter aracılığıyla yapılmış tespit birlikte bulunmalıdır. Sosyal medya paylaşımlarında hesap adı yeterli değildir; paylaşımın kendi bağlantısı ayrı ayrı kaydedilmelidir. İçerik video ise yerel bir kopyanın alınması ve dosyanın özet değerinin not edilmesi zinciri güçlendirir.
Zincirin kopmaması için kayıt disiplini
- Delili kimin, hangi cihazla ve hangi tarihte elde ettiği yazılı hâle getirilmelidir
- Kopyalar üzerinde düzenleme yapılmamalı, orijinal dosya ayrı saklanmalıdır
- Erişim kayıtlarının saklanma süresi sınırlı olduğundan talep gecikmemelidir
- Yer sağlayıcı ve içerik sağlayıcı bilgileri sorgulanarak dosyaya eklenmelidir
Hangi yol: başvuru mu, hâkim kararı mı
Kişilik hakkı ihlal edilen kişi, içerik veya yer sağlayıcısına doğrudan başvurabileceği gibi doğrudan sulh ceza hâkimliğine de talepte bulunabilir. Özel hayatın gizliliğinin ihlali gibi acele hâllerde ise idari mercie doğrudan başvuru imkânı öngörülmüştür ve bu yol çok kısa sürelerle işler; talep kısa süre içinde hâkim onayına sunulur. Hangi yolun seçileceği, ihlalin niteliğine ve aciliyetine göre belirlenmelidir; yanlış mercie yapılan başvuru içeriğin yayılmaya devam ettiği süreyi uzatır.
Ceza boyutunu birlikte yürütmek
- Hesabın ele geçirilmesi söz konusuysa bilişim sistemine hukuka aykırı erişim yönünden ayrıca şikâyet değerlendirilir.
- Verilerin bozulması veya yok edilmesi iddiası varsa cihaz üzerinde inceleme talebi baştan yazılır.
- Kişisel veri niteliğindeki bilgilerin yayımlanması hâlinde KVKK kapsamındaki idari yol ayrıca açıktır.
- Ceza soruşturmasında elde edilen kayıtların erişim engeli dosyasına sunulması planlanır.
Uygulama notu
Erişimin engellenmesi kararları kural olarak içeriğe özgülenir; tüm siteye yönelen talepler dar yorumlanır. Bu nedenle talep, engellenmesi istenen adresler tek tek gösterilerek kurulmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; içeriğin türü ve yayın yeri izlenecek usulü değiştirdiğinden, başvuru öncesinde konunun hukuki açıdan ayrıca değerlendirilmesi uygun olur.