Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve seslerde mağdurun karşılaştığı sorun ikilidir: içeriğin sahte olduğunu göstermek ve yayılmadan durdurmak. İçerik bir kez çoğaldığında tek bir bağlantının kaldırılması sonucu değiştirmez. TCK 243-245, 5651 ve KVKK çerçevesinde bu rehber, deepfake dosyalarında delilin nasıl sabitleneceğini ve kaldırma taleplerinin hangi sırayla yürütüleceğini anlatıyor.
İçeriğin Kendisi Kadar Yayılma Haritası Da Delildir
Deepfake dosyasında yalnızca içeriği kaydetmek yetmez; nerede, ne zaman ve kim tarafından paylaşıldığı da kayda geçmelidir. Paylaşım zinciri, hem sorumluların belirlenmesinde hem de zararın büyüklüğünün ortaya konmasında kullanılır. Bu nedenle her paylaşım için hesap adı, paylaşım saati, görüntülenme sayısı ve bağlantı adresi ayrı satır olarak listelenir. İçeriğin ham dosyası indirilebiliyorsa üstveri bilgileriyle birlikte saklanmalıdır; sonradan alınan ekran görüntüsü bu bilgiyi taşımaz.
Sahteliğin Teknik Olarak Ortaya Konması
Sahtelik iddiası soyut kaldığında değerlendirme güçleşir. Görüntüde yüz sınırlarındaki tutarsızlıklar, ses kaydında konuşma temposu ve nefes izleri, ışık ve gölge uyumsuzlukları teknik inceleme konusudur. Mağdurun kendi elindeki asıl kayıtlar da önemlidir: olayın gerçekleştiği iddia edilen anda başka yerde bulunulduğunu gösteren kayıtlar, orijinal fotoğraf ve videolar, karşılaştırmaya elverişli ses örnekleri. Bilirkişi incelemesi talebinin hangi hususlara yöneleceği baştan yazılırsa, inceleme genel bir değerlendirmeye dönüşmez.
Üç Ayrı Yol ve Öncelik Sırası
- Kişilik hakkı ihlali nedeniyle içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi talebi; burada süreler kısadır ve gecikme telafi edilmez.
- Kişisel verilerin işlenmesi bakımından veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kuruma şikâyet yolu.
- Ceza hattı: içeriğin niteliğine göre kişisel verilere ilişkin suçlar, hakaret veya müstehcenlik hükümleri gündeme gelebilir; failin tespiti için savcılıktan bağlantı kayıtlarının istenmesi talep edilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Yalnızca platforma bildirim yapıp hukuki başvuru süresini beklemek
- İçeriği paylaşan hesabın silinmesi üzerine kayıtları saklamayı bırakmak
- Aynı içeriğin ayna adreslerde çoğaldığını gözden kaçırıp tek bağlantı için başvurmak
- Talep dilekçesinde adresleri eksik yazmak ve kararın kapsamının dar kalmasına yol açmak
- Kişisel veri yolu ile kişilik hakkı yolunu birbirinin alternatifi sanmak
Değerlendirme
Deepfake dosyalarında hızlı hareket etmek, sonradan yapılacak kapsamlı bir çalışmadan daha etkilidir. Yukarıdaki çerçeve geneldir; içeriğin türü ve yayıldığı mecra izlenecek yolu değiştirir. Kayıtları sabitledikten hemen sonra bir hukukçuya başvurmanız önerilir.