Bir veri ihlali fark edildiğinde geçen her saat, delil kaybı anlamına gelir. Sunucu kayıtları döner, paylaşımlar silinir, hesaplar kapanır. TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin 243-245 arası hükümleri, 5651 sayılı Kanunun içerik ve erişim düzeni ile KVKK kapsamındaki bildirim yükümlülükleri birlikte işlediğinden, hem cezai hem idari hem de platform kanalı eşzamanlı yürütülmelidir. Bu rehber, o üç kanalı delil kaybetmeden yönetmeye odaklanır.
İlk Saatlerde Yapılacak Tespit
Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir. Kaydın adres bilgisini, tarih ve saati, hesap kimliğini ve içeriğin bağlamını birlikte gösterecek biçimde alınması gerekir. Mümkünse noter tespiti veya bilirkişi eliyle imaj alınması, içeriğin sonradan silinmesi hâlinde dosyanın ayakta kalmasını sağlar. Cihaz üzerinde inceleme yapılacaksa, cihazın orijinal hâlinin korunması esastır.
Üç Kanalın Eşzamanlı Yürütülmesi
- Platform kanalı: içerik kaldırma talebi, başvuru numarası ve verilen cevapla birlikte arşivlenir
- Adli kanal: suç duyurusunda erişim sağlayıcı ve içerik sağlayıcı kayıtlarının istenmesi açıkça talep edilir
- İdari kanal: veri sorumlusunun ihlal bildirimi yapıp yapmadığı ve ilgili kişilere bilgi verilip verilmediği izlenir
- Zarar kanalı: ihlalden doğan maddi kayıplar, ayrı bir belge setinde toplanır
Süreleri Belirleyen Üç Farklı Saat
- Şikâyete bağlı suçlarda fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen süre, gecikildiğinde ceza kanalını kapatır.
- Erişimin engellenmesi taleplerinde hız, içeriğin yayılma hızıyla yarışır; gecikme zararı büyütür.
- Trafik kayıtlarının saklama süresi sınırlıdır; talep yazısı geciktiğinde faile ulaşma imkânı teknik olarak ortadan kalkabilir.
Failin Tespitine Giden Zincir
Anonim hesaplar söz konusu olduğunda tespit, tek bir belgeyle değil zincirle yapılır: içerik zamanı, platform kayıtları, bağlantı bilgileri ve abone kaydı. Zincirin bir halkası zamanında istenmediğinde diğerleri de işe yaramaz. Bu nedenle talep dilekçesinde hangi kaydın hangi kurumdan isteneceği tek tek yazılmalıdır.
Kurum İçi Kaynaklı İhlallerde Ek Boyut
İhlal bir çalışan eliyle gerçekleşmişse, iş hukuku boyutu da devreye girer. Bu durumda yetki matrisi, erişim logları ve gizlilik taahhütnamesi dosyaya eklenmeli; disiplin süreci ile adli süreç birbirini zayıflatmayacak biçimde planlanmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. İhlalin teknik yapısı ve platformun bulunduğu ülke, izlenecek yolu belirgin biçimde değiştirir; delil kaybını önlemek için ilk aşamada teknik ve hukuki desteği birlikte almanız gerekir.