Oltalama (phishing) dosyalarında kaybedilen zaman, doğrudan kaybedilen delil demektir. IP kayıtları, alan adı kayıtları ve mesaj içerikleri kısa sürede silinebilir; para ise hesaplar arasında hızla dağıtılır. Bu nedenle suç duyurusunun içeriği kadar hangi sırayla ve ne kadar hızlı yapıldığı da belirleyicidir.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
Bildirim yapılmadan önce dosyanın çekirdeği oluşturulmalıdır. Öncelik sırası genellikle şudur:
- Bankaya veya ödeme kuruluşuna derhâl bildirim yapılıp işlemin durdurulmasının talep edilmesi
- Sahte site adresinin, gönderen numaranın veya e-posta başlık bilgilerinin kaydedilmesi
- Ekran görüntülerinin tarih ve saat görünecek biçimde alınması, mümkünse noter tespiti yaptırılması
- Cihazda zararlı yazılım şüphesi varsa cihazın kullanımının durdurulması
Mesajların silinmemesi kritik önemdedir; içerik silindiğinde geriye yalnızca beyan kalır ve bu çoğu zaman yetersiz olur.
Suç Duyurusunun Hukuki Çerçevesi
Oltalama fiilleri tek bir suç tipine sığmaz. Olayın gerçekleşme biçimine göre TCK'nın bilişim sistemlerine karşı suçları düzenleyen 243-245 arasındaki hükümleri ile dolandırıcılık hükümleri birlikte değerlendirilebilir. Kişisel verilerin ele geçirilmesi söz konusuysa KVKK kapsamındaki idari süreç ayrıca işletilebilir. İçerik yayında ise 5651 sayılı Kanun kapsamında erişimin engellenmesi ve içeriğin kaldırılması talepleri gündeme gelir; bu talep ceza soruşturmasından bağımsız olarak, daha hızlı sonuç verebilir.
Dilekçeyi Kime Vermeli, Ne Yazmalı
Suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına verilir; kolluğa yapılan başvuru da savcılığa iletilir. Dilekçede olay anlatımının kronolojik olması ve şu taleplerin açıkça yazılması gerekir: ilgili banka hesap hareketlerinin celbi, alıcı hesap sahibinin kimlik bilgilerinin tespiti, IP ve trafik kayıtlarının erişim sağlayıcıdan istenmesi, alan adı kayıt bilgilerinin araştırılması. Talep edilmeyen bir araştırmanın kendiliğinden yapılmaması riski gözetilerek, dilekçe bir yol haritası gibi kurgulanmalıdır.
Şikâyet Süresi ve Takipsizliğe İtiraz
Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim gibi bazı fiiller re'sen soruşturulurken, bazı suçlar şikâyete bağlıdır ve öğrenmeden itibaren altı aylık şikâyet süresine tabidir. Bu ayrım netleşmeden beklemek risklidir; güvenli olan, süre tartışmasına girmeden başvuruyu yapmaktır. Soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilirse, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. İtiraz dilekçesinde yalnızca sonuca itiraz etmek yeterli değildir; hangi delilin toplanmadığı ve toplanması hâlinde neyi göstereceği somut olarak yazılmalıdır.
Ceza Dosyasıyla Paralel Yürüyen Zarar Talebi
Ceza soruşturması, uğranılan maddi zararı kendiliğinden gidermez. Ödeme kuruluşunun veya bankanın güvenlik yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği ayrı bir hukuki tartışmadır ve kendi süre rejimine tabidir. Bu nedenle ceza dosyasının sonucu beklenirken hukuk yolundaki zamanaşımının işlediği unutulmamalıdır.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; olayın teknik ayrıntısı izlenecek yolu değiştirebilir. Kayıpların büyük olduğu dosyalarda, delil kaybı yaşanmadan bir hukukçuyla birlikte hareket edilmesi tavsiye edilir.