Yapay zeka ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtlarında zaman, mağdurun aleyhine işler. İçerik hızla çoğaltılır, kaynak hesap kapanır ve delil kaybolur. Bu nedenle deepfake dosyalarında ilk saatlerde yapılan kayıt çalışması, sonraki tüm aşamaları belirler. Aşağıdaki çerçeve, TCK, 5651 sayılı Kanun ve 6698 sayılı KVKK ekseninde izlenecek adımları ele alır.
Tek Bir Suç Tipi Yok
Deepfake içerik, kullanım biçimine göre farklı hükümler kapsamında değerlendirilebilir. Kişinin onurunu hedefleyen paylaşımlar hakaret; özel yaşamı ifşa eden kurgular özel hayatın gizliliğini ihlal; kimlik ve görüntü verilerinin izinsiz işlenmesi kişisel verilere ilişkin suçlar; para talebiyle tehdit içeren kullanımlar ise şantaj kapsamında ele alınabilir. Aynı fiilin birden çok suçu oluşturması mümkün olduğundan, dilekçede olay anlatımı geniş tutulmalı, hukuki nitelendirme tek bir başlığa sıkıştırılmamalıdır.
Delili Kaybetmeden Kayıt Altına Almak
- İçeriğin bulunduğu tam adres, hesap adı ve paylaşım tarihi kaydedilir.
- Görüntü ya da ses dosyası indirilerek, mümkünse özet değeriyle birlikte saklanır.
- Yorumlar, etiketler ve yeniden paylaşımlar ayrı ayrı belgelenir.
- İçeriğe ulaşan tanıkların beyanları yazılı hale getirilir.
- Gerekiyorsa noter aracılığıyla tespit yaptırılır.
Suç Duyurusu Dilekçesinde Ne Olmalı?
Dilekçe, olayın kronolojisini tarih sırasıyla vermeli; şüpheli belli değilse hesap bilgileri ve bağlantı adresleri üzerinden tespit talebi açıkça yazılmalıdır. Ayrıca trafik kayıtlarının ilgili sağlayıcılardan istenmesi, cihaz incelemesi ve içeriğin yapay zeka ile üretilip üretilmediğine dair teknik inceleme talepleri baştan ileri sürülmelidir. Talep edilmeyen inceleme çoğu zaman kendiliğinden yapılmaz.
Erişimin Engellenmesi Paralel Yürür
Ceza soruşturmasının sonucunu beklemeden, içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için 5651 sayılı Kanun kapsamındaki sulh ceza hakimliği yoluna başvurulabilir. Bu yol, içeriğin yayılımını durdurmaya yönelik olduğundan hızlı işler ve kısa sürelerle sınırlanmıştır. Ayrıca kişisel veri boyutu bakımından veri sorumlusuna başvuru ve Kurul şikayeti ayrı bir kanal olarak değerlendirilebilir.
Şikayet Süresi Riski
Soruşturması şikayete bağlı suçlarda kanun, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen altı aylık bir şikayet süresi öngörmüştür. İçeriğin uzun süre gözlemlenip sonra başvurulması bu süreyi tüketebilir. Şüphe doğduğu anda kayıt alınması ve başvurunun geciktirilmemesi bu nedenle önemlidir.
Bu açıklamalar genel bilgi niteliğindedir; içeriğin türü ve yayılım biçimi izlenecek yolu değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde hukuki destek alınması önerilir.