Bir sisteme yetkisiz erişim gerçekleştiğinde iki süreç aynı anda başlar: KVKK kapsamındaki idari yükümlülükler ve TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin hükümleri çerçevesindeki ceza soruşturması. Bu iki sürecin delil ihtiyacı aynı değildir, ancak ikisi de aynı kaynağa dayanır: kayıtların olay anındaki hâli. Sistem müdahaleyle temizlendiğinde geri getirilemeyecek bir delil kaybı doğar.
Olay Anında Yapılacaklar
İlk refleks çoğu zaman sunucuyu kapatmak veya sıfırlamak olur; oysa doğru sıra önce kayıt almaktır. Sunucu ve uygulama logları, erişim kayıtları, güvenlik duvarı ve VPN oturum bilgileri ile veritabanı sorgu geçmişi zaman damgasıyla birlikte alınmalıdır. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükleri bulunan yapılarda tutulan trafik kayıtları da bu aşamada devreye girer. Disk imajının alınması, sonradan yapılacak teknik incelemenin tek güvenilir dayanağıdır.
Delil Zinciri Nerede Kırılır
- Kaydın kim tarafından, hangi araçla ve ne zaman alındığının belgelenmemesi
- Özet değeri hesaplanmadan kopyalanan dosyalar
- Aynı sistem üzerinde inceleme yapılması ve orijinal verinin değişmesi
- Kayıtların saklama süresi dolduktan sonra talep edilmesi
Zincirin bütünlüğü gösterilemediğinde, teknik olarak doğru bir bulgu bile yargılamada tartışmalı hâle gelir. Bu nedenle inceleme adımlarının tutanağa bağlanması yalnızca bir formalite değildir.
Bildirim ve Şikâyet Takvimi
Veri sorumlusu, ihlali öğrendiğinde Kurul'a en kısa sürede bildirimde bulunmakla ve ilgili kişileri bilgilendirmekle yükümlüdür; Kurul bu bildirim için kısa bir üst süre belirlemiştir. İlgili kişi tarafındaysanız önce veri sorumlusuna başvurmanız, ardından cevaba veya cevapsızlığa göre Kurul'a şikâyet yoluna gitmeniz gerekir. Ön başvuru yapılmadan doğrudan şikâyette bulunulması, dosyanın esasa girilmeden dönmesine yol açabilir.
Ceza Şikâyeti ile İdari Süreci Ayırmak
Bilişim sistemine girme, sistemi engelleme ve verileri hukuka aykırı biçimde ele geçirme fiilleri TCK'da ayrı suç tipleri olarak düzenlenmiştir. Cumhuriyet başsavcılığına yapılacak şikâyette, teknik raporun anlaşılır bir olay anlatımıyla birlikte sunulması soruşturmanın hızını doğrudan etkiler. Aynı olayda idari yaptırım süreci sürüyor olsa da, ceza soruşturmasının kendi zamanaşımı ve delil kuralları vardır; iki takvim ayrı ayrı izlenmelidir.
Değerlendirme
Bu rehber genel bir yöntem çerçevesi sunar. Her ihlalin kapsamı, etkilenen kişi sayısı ve sistem mimarisi farklı olduğundan, olayın ilk saatlerinde hem teknik hem hukuki desteği birlikte devreye almanız kayıpları sınırlamanıza yardımcı olur.