Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında mağdurun iki işi vardır: içeriği yayılmadan önce belgelemek ve nitelendirmeye bağlı şikâyet süresini kaçırmamak. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri ile 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde bu rehber, deepfake dosyalarında delil ve süre yönetimini konu alır.
İçeriğin Nitelendirilmesi Süreyi Belirler
Deepfake tek bir suç adı altında toplanmaz. Aynı içerik, üretim ve yayım biçimine göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak yayılması, müstehcenlik, iftira ya da dolandırıcılık kapsamında değerlendirilebilir. Bu ayrım teorik değildir: bir kısım fiil şikâyete bağlıdır ve fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen süre içinde şikâyet edilmezse ceza yolu kapanır. Bu nedenle duyuru dilekçesi, olayı tek bir suç adına sıkıştırmak yerine olası nitelendirmeleri seçenekli biçimde sunmalıdır.
Kaybolabilir İçeriğin Kaydı
Deepfake içerikler hızla silinir, yeniden yüklenir ve adres değiştirir. Delil kaydı bu nedenle içerikle sınırlı kalmamalıdır:
- İçeriğin bulunduğu tam adresin, hesap adının ve yayım tarihinin kaydı
- Sayfanın tamamının, yorum ve etkileşim sayıları görünecek şekilde kaydedilmesi
- Dosyanın kendisinin indirilerek saklanması ve orijinal dosya bilgilerinin bozulmaması
- Aynı içeriğin yeniden yayımlandığı diğer hesap ve platformların listelenmesi
- Mağdura ulaşan tehdit veya şantaj mesajlarının ayrı bir ek olarak dosyalanması
İki Paralel Hat: Erişim Engelleme ve Ceza Soruşturması
İçeriğin yayılmasını durdurmak için 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi yolu, ceza soruşturmasından bağımsız ve daha hızlı işleyen bir hattır. Bu başvurunun sonucu, failin bulunmasına bağlı değildir. Ceza hattında ise IP ve abone bilgilerinin talebi, içeriğin kaynağına ulaşmak bakımından belirleyicidir ve bu kayıtların saklama süreleri sınırlı olduğundan talebin erken yapılması gerekir.
Sahteliğin Teknik Olarak Ortaya Konması
Mağdurun görüntünün sahte olduğunu söylemesi tek başına yeterli görülmeyebilir. Dosyada, iddia edilen tarih ve saatte mağdurun başka yerde bulunduğunu gösteren kayıtlar, orijinal görüntünün kaynağı ve varsa teknik inceleme talebi birlikte sunulmalıdır. Kişisel veri boyutu bakımından KVKK kapsamındaki başvuru yolu da ayrıca değerlendirilebilir.
Genel Hatırlatma
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; içeriğin türü ve yayım biçimi hukuki nitelendirmeyi ve süreleri değiştirir. İçerik yayılmaya devam ediyorsa, hem engelleme hem soruşturma hattını birlikte kurmak için hukuki destek almanız önerilir.