Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur açısından iki ayrı aciliyet doğurur: içeriğin yayılmasının durdurulması ve failin tespit edilmesi. Bu iki hedef farklı mercilere aittir ve karıştırıldığında ikisi birden gecikir. Bu rehber, TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları ile 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde izlenecek sırayı ele alır.
İlk Saatlerde Delili Sabitlemek
Deepfake içerikler hızla silinir, yeniden yüklenir ve adresi değişir. Bu nedenle şikâyetten önce, içeriğin bulunduğu bağlantı adresi, yayınlanma tarihi ve yayıncı hesap bilgileri kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; içeriğin tarih ve adres bilgisiyle birlikte, mümkünse noter huzurunda ya da güvenilir bir tespit yöntemiyle sabitlenmesi delil değerini belirgin biçimde artırır.
- Bağlantı adresi kısaltılmadan, tam hâliyle kaydedilmelidir.
- İçeriğin ilk kez nerede görüldüğü ve kimin paylaştığı ayrı bir tabloda tutulmalıdır.
- Orijinal görüntünün kaynağı elde ise karşılaştırma için saklanmalıdır.
Erişim Engelleme ile Ceza Yolunu Ayırmak
İçeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi talebi, 5651 sayılı Kanun çerçevesinde sulh ceza hâkimliğine yöneltilir ve hızlı sonuç veren bir yoldur. Failin cezalandırılması istemi ise savcılığa yapılacak suç duyurusunun konusudur. Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi boyutu varsa, veri sorumlusuna başvuru ve Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet yolu ayrıca işletilir. Bu üç yolun tek dilekçede birleştirilmesi, dosyanın merciler arasında dolaşmasına neden olur.
Başvuru Sırasının Pratik Mantığı
- Delil tespiti ve içeriğin sabitlenmesi.
- Erişimin engellenmesi ve içerikten çıkarılma talebi.
- Savcılığa suç duyurusu ve trafik bilgilerinin temini talebi.
- Kişisel veri boyutu için ayrı başvuru ve gerekiyorsa tazminat yolu.
Teknik İncelemenin Yönlendirilmesi
Bilirkişi incelemesi talebi, genel bir sahtelik iddiasıyla değil; ses spektrumu, görüntü kare tutarlılığı, üst veri bilgileri ve yüklenme geçmişi gibi somut başlıklar üzerinden yönlendirildiğinde sonuç verir. Failin tespiti bakımından ise içeriğin yüklendiği bağlantıya ilişkin kayıtların saklama süresi dolmadan istenmesi belirleyicidir; gecikme, teknik olarak geri dönüşü olmayan bir kayıp yaratır.
Kapanış
Bu alanda hızın değeri, hukuki argümanın gücünden önce gelir: kayıtların saklama süresi dolduğunda en güçlü iddia dahi teknik dayanaktan yoksun kalır. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; içeriğin yayıldığı platform ve zararın niteliği farklı bir yol haritası gerektirebileceğinden, ilk günlerde hukuki destek alınması önerilir.