Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında zararın büyüklüğünü belirleyen şey çoğu zaman içeriğin niteliği değil, ilk saatlerde atılan adımlardır. İçerik yayıldıkça kaldırma talebi çok sayıda adrese bölünür ve delil kaybolur. Bu rehber, deepfake içeriklerde kaldırma sürecini zaman sırasına göre ve doğru merci ayrımıyla ele alır.
İlk saatler: delili sabitlemek
Kaldırma talebi kabul edildiğinde içerik ortadan kalkacağı için, önce delil kaydedilmelidir. Ekran görüntüsü tek başına zayıftır; içerik adresi, yayın tarihi, hesap kimliği, görüntüleme sayısı ve varsa arşiv bağlantısı birlikte saklanmalıdır. Video ve ses dosyasının kendisi indirilerek özet değeriyle birlikte kayıt altına alınmalı, mümkünse tespit noter kanalıyla ya da bilirkişi eliyle yapılmalıdır. Bu kayıt, sonraki ceza ve tazminat aşamalarının temelini oluşturur.
Paralel yürüyen üç hat
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması: Kişilik hakkı ihlali iddiasıyla içerik veya yer sağlayıcıya başvurulabileceği gibi, doğrudan sulh ceza hâkimliğine de talepte bulunulabilir. Hâkimlik talebi kısa sürede ve duruşmasız karara bağlanır.
- Ceza hattı: İçeriğin niteliğine göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, müstehcenlik veya bilişim sistemlerine ilişkin suçlar gündeme gelebilir. Şikâyete bağlı suçlarda süre, fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işler ve kaçırılması ceza yolunu kapatır.
- Veri koruma hattı: Görüntü ve ses kişisel veri niteliğindedir; hukuka aykırı işleme söz konusu olduğunda veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet yolu kullanılabilir. Bu yolun kendi başvuru sırası ve süreleri vardır.
En sık yapılan merci hatası
Uygulamada mağdurlar çoğu zaman yalnızca platformun kendi bildirim formunu doldurup sonucu beklemektedir. Platform yanıtı olumsuz olduğunda ya da hiç gelmediğinde, aradan geçen süre şikâyet süresini tüketmiş olabilir. Bunun tersi de görülür: doğrudan savcılığa başvurulup içeriğin kaldırılması istendiğinde, erişim engeli için ayrı bir talep yapılmadığından içerik yayında kalmaya devam eder. Doğru yaklaşım, hatların eş zamanlı yürütülmesidir.
Adım adım takvim
- Delil kaydı tamamlanır ve içerik listesi adres bazında tabloya işlenir.
- Kaldırma ve erişim engelleme talebi hazırlanır; talep, benzer içeriklerin çoğaltılmış hallerini de kapsayacak biçimde kurulur.
- Şikâyet dilekçesi öğrenme tarihi belirtilerek verilir; delil kayıtları eklenir.
- İçeriğin üretildiği hesap ve yayın zinciri için trafik bilgisi talebi ayrıca istenir.
- Kaldırma sonrası yeniden yayın ihtimaline karşı periyodik arama takvimi belirlenir.
Tazminat aşamasını unutmamak
Ceza soruşturması ile kişilik haklarına saldırı nedeniyle açılacak manevi tazminat davası birbirinden ayrıdır ve süreleri farklı işler. Ceza dosyasının sonucunu beklemek çoğu zaman gereklidir; ancak bu bekleme, tazminat davası için öngörülen sürenin unutulmasına gerekçe olmamalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğin türü, yayınlandığı platform ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ilk adımdan önce hukuki destek alınması önerilir.