Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdurun itibarını çok kısa sürede zedeler ve aynı hızla çoğalır. TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları, 5651 sayılı Kanun çerçevesindeki erişim engelleme ve içerik kaldırma yolları ile KVKK korumaları birlikte devreye girer. Bu rehberin odağı, içerik kaybolmadan delilin nasıl sabitleneceği ve bildirimlerdeki gecikmenin süreci nasıl sabote ettiğidir.
Kaybolmadan Önce Kaydetmek
Deepfake dosyalarında en büyük risk, içeriğin platform tarafından veya yayan kişi tarafından silinmesiyle delilin ortadan kalkmasıdır. Bu nedenle ilk yapılacak iş içeriği görüntülemek değil, kaydetmektir. Sadece ekran görüntüsü yeterli değildir; içeriğin adresi, yayın tarihi, hesap bilgisi ve mümkünse dosyanın kendisi birlikte saklanmalıdır. İçeriğin bulunduğu sayfanın bütün olarak tespiti için noter aracılığıyla tespit yaptırılması, sonraki aşamada tartışmayı azaltır.
Kaldırma ile Cezai Sürecin Ayrı Yürümesi
İçeriğin erişime kapatılması ile failin cezai sorumluluğunun araştırılması iki farklı süreçtir ve aynı anda yürütülmelidir. Kaldırma talebi zararın büyümesini durdurur; ancak içerik kaldırıldığında delil de erişilemez hale gelebilir. Bu yüzden sıralama şudur: önce delil sabitlenir, sonra kaldırma talebi yapılır. Aksi sırayla ilerleyen dosyalarda, soruşturma aşamasında elde kalan tek şey mağdurun beyanı olur.
Teknik İnceleme Talebinin Doğru Kurulması
Görüntünün yapay olarak üretildiği iddiası teknik bir tespiti gerektirir. Talebin kapsamı belirsiz bırakıldığında inceleme yüzeysel kalabilir. Dosyanın üstveri bilgileri, sıkıştırma izleri, yüz ve ses uyumsuzlukları ile içeriğin ilk yayınlandığı kaynağın tespiti gibi başlıklar ayrı ayrı yazıldığında rapor kullanışlı hale gelir. Aynı içeriğin farklı platformlardaki kopyalarının da listelenmesi, yayılma zincirinin gösterilmesini sağlar.
Bildirim ve Tebligat Gecikmesinin Zararı
Bu alanda gecikme iki yönlü işler. Platforma yapılan bildirim geç ulaşırsa içerik çoğalır ve kaldırma kararının etkisi azalır. Öte yandan verilen kararların ilgili taraflara tebliği geciktiğinde, itiraz süreleri ve uygulama adımları sıkışır. Başvuru yapılan her merci için tarih ve referans numarasının tek bir tabloda tutulması, hangi adımın nerede beklediğini görmenin en pratik yoludur.
İlk Aşamada Yapılacaklar
- İçerik, adres ve tarih bilgisiyle birlikte kayıt altına alınır.
- Yayılma durumunu görmek için aynı içeriğin kopyaları taranır.
- Erişim engelleme ve içerik kaldırma talebi hazırlanır.
- Suç duyurusu dilekçesine teknik inceleme talepleri açıkça yazılır.
- Kişisel veri boyutu için ayrı bir başvuru yolunun gerekip gerekmediği değerlendirilir.
Sahte içerik dosyalarında hız, hukuki argümandan önce gelir. Buradaki anlatım genel bir yöntem önerisidir; içeriğin türü ve yayıldığı mecra izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ilk adımların bir hukukçuyla birlikte atılması hem delili hem süreyi korur.