Yapay zeka ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında zarar, içeriğin yayıldığı ilk saatlerde büyür. Buna karşılık içerik kaldırıldığında geriye çoğu zaman ispat edilebilir bir iz kalmaz. TCK 243-245, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde bakıldığında, bu dosyalarda delil tespiti ile hızlı müdahale birbirinin rakibi değil, tamamlayıcısıdır.
Kaldırmadan Önce Kaydetmek
İlk refleks içeriği bir an önce sildirmek olsa da, kaldırma talebinden önce içeriğin kayıt altına alınması gerekir. Kayıt yalnızca ekran görüntüsünden ibaret olmamalıdır: içeriğin tam adresi, yayın tarihi, hesap bilgisi, etkileşim sayıları ve mümkünse dosyanın kendisi saklanmalıdır. Noter aracılığıyla veya elektronik tespit yöntemleriyle yapılan tespit, sonradan üretilmiş olma itirazına karşı dosyayı güçlendirir.
İçeriğin Sahteliğini Ortaya Koymak
Deepfake iddiasında ikinci aşama, görüntünün gerçek olmadığının gösterilmesidir. Bu noktada dayanılabilecek unsurlar şunlardır:
- İddia edilen zaman ve yerde başka bir yerde bulunulduğunu gösteren kayıtlar
- Görüntü ve ses üzerinde yapılan teknik inceleme sonuçları
- Kaynak materyalin hangi paylaşımdan alındığını gösteren karşılaştırma
- İçeriğin ilk yayınlandığı hesabın geçmişi ve yayılma zinciri
Teknik inceleme talebinin, materyalin bozulmadan muhafaza edildiği bir kopya üzerinden yapılması önemlidir.
Erişim Engelleme ile Tazminatı Birlikte Yürütmek
5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlali oluşturan içerikler bakımından hızlı işleyen bir erişim engelleme mekanizması öngörür ve bu yolda süreler kısadır. Buna karşılık tazminat talebi daha uzun bir yargılama gerektirir. İki süreç birlikte yürütülürken, engelleme aşamasında dosyaya sunulan tespit ve belgelerin tazminat dosyasında da kullanılabilecek şekilde arşivlenmesi zaman kazandırır. İçeriğin kişisel veri niteliği taşıyan unsurlar barındırması halinde KVKK kapsamındaki başvuru yolu ayrıca değerlendirilir.
Tebligat Gecikmesi ve Kısa Süreler
Bu dosyalardaki en büyük risk, verilen kararların ve yapılan bildirimlerin gecikmeli öğrenilmesidir. Başvuru sonucunun tebliği, itiraz süresinin başlangıcını belirler; platform tarafından yapılan bildirimler ise çoğu zaman elektronik posta üzerinden gelir ve gözden kaçar. Bildirimlerin tek bir adreste toplanması, gelen her yazının tarihinin kaydedilmesi ve içeriğin yeniden yayınlanıp yayınlanmadığının düzenli aralıklarla kontrol edilmesi önerilir.
Kapanış Notu
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. İçeriğin niteliği, yayıldığı platform ve mağdurun sıfatı değiştikçe başvurulacak yol ve toplanacak delil de değişir. Bu tür içeriklerle karşılaştığınızda kaybedilecek zaman doğrudan delil kaybı anlamına geldiğinden, ilk saatlerde hukuki destek almanız önemlidir.