Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur açısından iki ayrı aciliyet doğurur: içeriğin yayılmasını durdurmak ve failin tespitini sağlamak. Bu iki hedef farklı mercilere, farklı hızlarda başvurmayı gerektirir. Aşağıda TCK 243-245, 5651 ve KVKK ekseninde bu iki hattın nasıl birlikte yürütüleceği anlatılıyor.
Deepfake Tek Bir Suç Adı Değildir
Mevzuatta deepfake başlığı altında müstakil bir suç tanımı yerine, fiilin görünümüne göre farklı hükümler devreye girer. İçerik cinsel nitelikliyse, kişinin itibarına saldırı içeriyorsa, para talebi eşlik ediyorsa veya bir hesabın ele geçirilmesiyle üretilmişse nitelendirme değişir. Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme ve verileri bozma fiilleri TCK 243-245 kapsamında ayrıca değerlendirilir. Kişinin görüntü ve sesinin rızası dışında işlenmesi ise KVKK bakımından bağımsız bir hat açar. Şikâyet dilekçesinde fiilin tek bir başlığa sıkıştırılmaması, soruşturmanın kapsamını korur.
İlk Saatler: Delili Kaybetmeden Sabitlemek
Sahte içerik çoğunlukla kısa sürede silinir veya hesap kapatılır. Bu nedenle şikâyetten önce dahi yapılması gerekenler vardır:
- İçeriğin bulunduğu tam bağlantı adresinin, kullanıcı adının ve paylaşım zamanının kaydedilmesi
- Ekran görüntüsü yerine, tarih ve adres bilgisini de gösteren tam sayfa kaydı alınması
- Videonun veya ses dosyasının indirilerek ham haliyle saklanması
- Yayılımı gösteren yeniden paylaşımların ayrıca listelenmesi
- Gerekiyorsa noter aracılığıyla tespit yaptırılması
Erişim Engelleme Hattı
5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlali oluşturan yayınlar bakımından içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi talebini mümkün kılar. Talep sulh ceza hâkimliğine yapılır ve duruşma yapılmaksızın karara bağlanır. Bu yol ceza soruşturmasından bağımsızdır; savcılığın karar vermesini beklemeden işletilebilir ve pratikte zararı sınırlayan asıl adım budur. Platforma doğrudan yapılan bildirim ise resmî başvurunun yerine geçmez, yalnızca onu destekler.
Ret Kararı ve Tebligatın Geç Ulaşması
Erişim engelleme talebinin reddi ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, ayrı sürelere tabi iki farklı itiraz doğurur. Her ikisinde de süre kararın tebliğinden işler. Mağdurun adresinin şikâyet dilekçesinde eksik yazılması, evrakın aile bireyine bırakılması veya UYAP üzerinden bildirimlerin izlenmemesi, itiraz hakkının farkına varılmadan tükenmesine yol açar. Dilekçede tebligata elverişli adresin yanı sıra elektronik iletişim bilgisinin de bildirilmesi ve dosyanın periyodik kontrolü basit ama etkili bir önlemdir.
Kısa Uyarı
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. Sahte içerik dosyalarında teknik inceleme raporu ve platform kayıtlarının temini sonucu doğrudan etkilediğinden, başvuru öncesinde hukuki destek alınması yerinde olacaktır.