Yapay zekâ ile bir kişinin yüzünün, sesinin veya görüntüsünün taklit edildiği deepfake içeriklerde mağduru en çok zorlayan çelişki şudur: içerik ne kadar hızlı kaldırılırsa, suçun izleri de o kadar hızlı kaybolur. Bu rehber, delil zincirini bozmadan şikâyet ve erişim engelleme başvurularının hangi sırayla yapılacağına ve olumsuz karar çıktığında itirazın nasıl kurulacağına odaklanır.
İçeriği Kaldırtmadan Önce Sabitleyin
Uygulamadaki en yaygın hata, paniğe kapılıp önce platformdan kaldırma talep etmek, sonra hukuki yola başvurmaktır. Kaldırılan içeriğin geriye dönük tespiti çoğu zaman mümkün olmaz ve şikâyet dosyası boş kalır. Bu nedenle ilk hamle tespit, ikinci hamle kaldırmadır.
- İçeriğin bulunduğu tam adres, hesap adı ve yayın tarihi yazılı olarak kaydedilmeli
- Ekran görüntüsü tek başına zayıftır; sayfanın tamamının ve oynatılan videonun kaydı alınmalı
- Noter tespiti veya adli bilişim raporu, karşı tarafın montaj değil, sen kaydettin savunmasını erken kırar
- İçeriği ileten mesajlar, yönlendirme bağlantıları ve yorumlar ayrı bir klasörde toplanmalı
İki Yol Aynı Anda Yürür
Deepfake vakalarında 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi yolu ile TCK kapsamındaki cezai şikâyet birbirinin alternatifi değildir. Kişilik hakkı ihlali nedeniyle hâkimlikten alınacak koruma kararı yayılmayı durdururken, savcılığa yapılan şikâyet failin tespitini sağlar. İçerik kişisel veri niteliğinde görüntü barındırıyorsa KVKK yolu da ayrıca değerlendirilebilir.
Tebligat Gecikmesi İtiraz Penceresini Yer
Erişim engelleme taleplerinde karar hızlı verilir, ancak kararın ilgiliye ulaşması aynı hızda olmaz. Talep reddedilmişse veya sadece belirli bir bağlantı için kabul edilmişse, itiraz süresi kararın tebliğinden işlemeye başlar. Adres değişikliği bildirilmemişse ya da tebligat vekile değil asile yapılmışsa, süre farkında olunmadan tükenebilir. Başvuru yapıldığı gün dosya numarasının not edilmesi ve tebligatı beklemeden dosyanın düzenli takip edilmesi bu riski büyük ölçüde kapatır.
Ret veya Kısmi Kabul Halinde İtiraz Dilekçesi
Ret kararlarının önemli bölümü esastan değil, içeriğin yeterince somutlaştırılmamış olmasından kaynaklanır. İtiraz dilekçesinde her bağlantı ayrı ayrı gösterilmeli, içeriğin neden gerçek olmadığı teknik olarak açıklanmalı ve kişilik hakkı ihlalinin süregelen niteliği vurgulanmalıdır. Yeni açılan kopya hesaplar itiraz sırasında ek liste olarak sunulduğunda, kararın kapsamı genişletilebilir.
Değerlendirme
Deepfake dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğunlukla hukuki argümanın parlaklığı değil, ilk saatlerde toplanan kaydın niteliğidir. İçeriğin türü, yayıldığı mecra ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, somut olayın bir hukukçu ile birlikte değerlendirilmesi yerinde olur.