İnternette yayılan bir içerik hem kişilik haklarını ihlal edip hem de ayrı bir suç oluşturabilir. Bu iki yol farklı mercilere ve farklı takvimlere sahiptir: erişimin engellenmesi hızlı bir koruma tedbiri iken, suç duyurusu failin cezai sorumluluğunu hedefler. Bu rehber, iki yolun birlikte nasıl yürütüleceğini ve dijital delilin kaybolma riskinin nasıl yönetileceğini ele alır.
İki Ayrı Yolu Aynı Anda Kurmak
Erişimin engellenmesi talebi, 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğine yapılır ve amacı yayının yayılmasını durdurmaktır. Suç duyurusu ise Cumhuriyet başsavcılığına yapılır; sistem güvenliğine yönelik fiiller bakımından Türk Ceza Kanunu'nun bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri, verinin hukuka aykırı işlenmesi bakımından ise 6698 sayılı Kanun ile getirilen çerçeve gündeme gelir. İki talebin içeriği farklı yazılmalıdır: hâkimlikten istenen şey URL bazlı bir tedbirken, savcılıktan istenen şey failin tespiti ve kovuşturmadır.
Delili Kaybolmadan Sabitlemek
- İçeriğin tam adresi (URL) tek tek kaydedilir; ekran görüntüsü tek başına yetersiz kalabilir.
- Tarih, saat ve görüntüleme bilgisi içeren kayıtlar alınır.
- Mesajlaşma içeriği ise cihazın kendisi muhafaza edilir, aktarma sırasında üstveri kaybı önlenir.
- Gerekirse noter tespiti veya bilirkişi incelemesi talep edilir.
Şikâyet Süresini Kaçırmamak
Bilişim yoluyla işlenen fiillerin bir kısmı re'sen soruşturulurken, hakaret gibi şikâyete bağlı suçlarda fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı aylık şikâyet süresi işler. İçeriğin ne zaman görüldüğü belgelenmediğinde bu sürenin başlangıcı tartışmalı hâle gelir. Bu nedenle içeriğin fark edildiği tarih, ilk kayıt anıyla birlikte dosyaya konulmalıdır.
Tebligat Gecikmesi ve Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar
Soruşturma sonunda verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı itiraz süresi, kararın tebliğinden itibaren işler. Uygulamada şikâyetçi taşındığında veya dilekçedeki adres güncel olmadığında karar tebliğ edilmiş sayılır ve itiraz süresi farkında olunmadan tükenir. Şikâyet dilekçesine güncel adres ve iletişim bilgisi yazılması, dosya numarasının takip edilmesi bu riski büyük ölçüde ortadan kaldırır. Erişim engeli talebinin reddi hâlinde de itiraz yolu ayrıca değerlendirilmelidir.
Engelleme Kararının Sınırları
Erişim engeli, içeriği internetten tamamen silmez; yalnızca belirtilen adrese erişimi kısıtlar. İçerik başka bir adreste yeniden yayımlandığında yeni talep gerekir. Bu nedenle kararın uygulanması takip edilmeli, aynı içeriğin kopyaları düzenli olarak taranmalıdır.
Bu metin genel bilgi amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğin türü ve platformun konumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, kayıtlarınızla birlikte hukuki değerlendirme almanız yararlı olur.