Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerin hedefi olan kişilerin ilk refleksi, içeriğin bir an önce kaldırılmasıdır. Bu anlaşılır bir tepkidir; ancak hukuken en riskli adım da budur. İçerik ortadan kalktığında, o içeriğin var olduğunu ve nerede yayıldığını gösteren delil de kaybolur. 5651 sayılı Kanun, kişisel verilere ilişkin 6698 sayılı Kanun ve Türk Ceza Kanunu kapsamındaki bilişim suçlarına ilişkin hükümler farklı yollar sunar; fakat hepsi aynı ön koşula bağlıdır: delil önce sabitlenmelidir.
İçerik kaldırılmadan önce yapılması gerekenler
Sabitleme işlemi birkaç dakikalık bir iştir ve sonraki her aşamayı belirler. Şu kalemler eksiksiz kaydedilmelidir:
- İçeriğin tam bağlantı adresi ve varsa hesap kullanıcı adı ile profil bağlantısı
- Adres çubuğu, tarih ve saat görünecek şekilde alınmış tam ekran görüntüleri
- Videonun veya görselin özgün dosya hâliyle indirilmiş kopyası
- Yorum, paylaşım ve görüntülenme sayılarını gösteren kayıtlar
- İçeriğin yayıldığı diğer platformların listesi
Mümkünse bu tespitin noter veya yetkili bir merci aracılığıyla yaptırılması, kaydın sonradan tartışılmasını önler.
Hangi yol hangi delili ister
Kişilik hakkı ihlali nedeniyle içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi talebi, hızlı sonuç veren yoldur ve içeriğin doğrudan sizi hedef aldığını gösteren tespitle desteklenir. İçerikte kimliğinizi belirli kılan veriler işleniyorsa, veri koruma mevzuatı kapsamında veri sorumlusuna yapılacak başvuru ayrı bir kanal açar. Suç teşkil eden bir fiil söz konusu ise savcılığa yapılacak şikâyet, faile ulaşılması bakımından tek etkili yoldur; burada platform kayıtlarının korunması talebi erken aşamada dile getirilmelidir.
Yapaylığın ispatı: teknik inceleme talebi
Karşı taraf çoğu zaman içeriğin gerçek olduğunu savunur. İçeriğin üretilmiş olduğunu göstermek için, elinizdeki özgün dosyanın teknik incelemeye elverişli hâlde saklanması gerekir; ekran kaydı üzerinden yapılan analizler çoğu zaman yetersiz kalır. Ayrıca olayın geçtiği iddia edilen zaman diliminde başka bir yerde bulunduğunuzu gösteren kayıtlar, teknik incelemeyi tamamlayan güçlü bir yan delil oluşturur.
Kaldırma ile tazminat arasındaki tercih
İçeriğin kaldırılması ile failin sorumluluğunun tespiti farklı hedeflerdir ve zaman zaman çatışır. İçerik hızla kaldırıldığında yayılım durur, ancak faile ulaşmayı sağlayacak izler zayıflayabilir. Bu nedenle sıralama şudur: önce delili sabitleyin, sonra kaldırma talebini yürütün, aynı anda kayıtların korunması yönünde başvuruyu yapın. Karşı taraf özür ve içeriğin silinmesi karşılığında anlaşma öneriyorsa, içeriğin kopyalarının başka platformlarda kalma ihtimalini de metne yazın; yalnızca tek bir bağlantının silinmesine dayanan bir anlaşma çoğu olayda sorunu çözmez.
Kapanış
Bu metin genel bilgi sunar. İçeriğin niteliği, yayıldığı platform ve failin belirlenebilirliği izlenecek yolu değiştirir. Bu tür olaylarda saatler önem taşıdığından, tespit işlemini yaptıktan hemen sonra hukuki destek almanız gerekir.