Yapay zekâ araçlarıyla üretilen sahte görüntü ve seslerin kişiyi hedef aldığı deepfake olaylarında zaman, hukuki argümandan daha belirleyici olabilir. İçerik çoğaltıldıkça kaldırma süreci de ispat da zorlaşır. Bu rehber, ilk müdahale ile hukuki yolları birlikte planlamayı ele alır.
İçeriğin Kaydı ve Yayılma Haritası
Kaldırma talebi yapılmadan önce içeriğin kendisinin ve yayıldığı adreslerin kaydedilmesi gerekir; aksi hâlde içerik kaldırıldığında elde delil kalmaz. Şu liste ilk saatlerde tamamlanmalıdır:
- İçeriğin bulunduğu her adresin tam bağlantısı ve tespit saati
- Paylaşan hesapların kullanıcı adları ve profil kayıtları
- Etkileşim sayıları ve varsa yeniden paylaşım zinciri
- İçeriğin indirilmiş bir kopyası ve dosya bilgileri
- Noter aracılığıyla veya adli birimlerce yapılan tespit talebi kaydı
Kaldırma Talebi ile Ceza Şikâyeti Aynı Şey Değil
5651 kapsamında yürüyen süreç içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesine yöneliktir; sulh ceza hâkimliği yolu ile hızlı sonuç alınması hedeflenir ve kanunda kısa süreler öngörülmüştür. Ceza şikâyeti ise fiilin niteliğine göre ayrı bir soruşturmanın konusudur ve içeriğin kaldırılmasını doğrudan sağlamaz. Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde işlenmesi boyutu varsa KVKK hattı da ayrıca işletilir. Üç yolun aynı anda ve birbirinden bağımsız yürütülmesi, birinin gecikmesinin diğerini durdurmasını önler.
Sentetik İçeriğin Sahteliğini Ortaya Koymak
Savunmanın tipik argümanı içeriğin gerçek olduğu ya da açıkça mizah amacı taşıdığıdır. Buna karşı dosyaya, sahte içeriğe kaynaklık ettiği düşünülen orijinal görsel veya ses kaydı, çekim tarihine ilişkin veriler ve içeriğin üretim izlerine yönelik teknik inceleme talebi konulmalıdır. Bilişim sistemlerine erişim yoluyla elde edilmiş bir materyalin kullanıldığı iddiası varsa, TCK 243-245 yönünden ayrı bir değerlendirme gündeme gelir ve bu iddia dilekçede açıkça belirtilmelidir.
Uzlaştırma Kapsamı ve Tazminat Boyutu
Fiil hangi suç tipine giriyorsa uzlaştırma kapsamı da ona göre belirlenir; kişilik haklarına yönelen bazı fiiller bu kapsamda değerlendirilebilirken, veri ve sistem güvenliğine ilişkin fiiller çoğunlukla kapsam dışında kalır. Uzlaşma önerisi geldiğinde, içeriğin tüm mecralardan kaldırılması ve tekrarlanmaması taahhüdünün metne yazılıp yazılmadığı kontrol edilmelidir. Sadece özür beyanı içeren bir metin, içerik dolaşımda kaldığı sürece zararı durdurmaz. Manevi tazminat talebi ise ceza sürecinden bağımsız olarak ayrıca değerlendirilir.
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir. İçeriğin türü, yayıldığı mecra ve failin belirlenip belirlenmediği izlenecek yolu değiştirdiğinden, yayılma sürerken vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.