İnternet üzerinden yayılan bir içerik nedeniyle erişimin engellenmesi istendiğinde, talebin kaderini çoğu zaman içeriğin niteliği değil, o içeriğin nasıl belgelendiği belirler. Ekran görüntüsü ile yetinilen dosyalarda bağlantının hâlâ yayında olduğu, tarih ve adres bilgisinin doğru olduğu tartışmaya açık kalır. Bu rehber, bilişim uyuşmazlıklarında erişim engeli talebinin delil zinciri üzerinden nasıl kurulacağını anlatıyor.
Delili Kaybolmadan Sabitleyin
İnternet içeriği her an silinebilir veya değiştirilebilir. Bu nedenle ilk adım, içeriğin bulunduğu tam bağlantı adresinin, görüntünün ve erişim zamanının birlikte kayda geçirilmesidir. Noter aracılığıyla tespit, bilirkişi eliyle inceleme veya güvenilir bir zaman damgası ile arşivleme, sonradan yapılan itirazları büyük ölçüde karşılar. Mobil uygulama içi içeriklerde ise cihaz üzerinden alınan kayıtların, uygulama sürümü ve hesap bilgisiyle birlikte saklanması gerekir.
Hangi Talep, Hangi Merci
İnternet yayınlarına ilişkin düzenlemeler, kişilik hakkı ihlali iddiası ile suç şüphesine dayalı talepleri farklı kanallara ayırır. Kişilik hakkı ihlali iddiasında sulh ceza hâkimliğinden karar istenirken, içerik veya yer sağlayıcıya doğrudan başvuru da mümkündür. Verilen kararlara karşı itiraz mercii ve süresi ayrıca kontrol edilmelidir. Talebin tüm siteye mi yoksa yalnızca ilgili adrese mi yöneleceği de baştan belirlenmelidir; ölçüsüz genişletilen talepler reddedilebilir.
Başvuru Sırası
- İçerik, bağlantı adresi ve tarih bilgisiyle tespit edilir.
- İçerik sağlayıcı ve yer sağlayıcı bilgileri sorgulanır.
- Doğrudan kaldırma talebi iletilir, cevap veya cevapsızlık belgelenir.
- İhlalin niteliğine göre yetkili mercie başvuru dilekçesi hazırlanır.
- Ret ihtimaline karşı itiraz gerekçeleri baştan hazırlanır.
Ceza Boyutu ve Uzlaşma Değerlendirmesi
Aynı olay, sisteme girme, verileri engelleme veya bozma gibi bilişim suçları ile hakaret ya da özel hayatın gizliliğini ihlal iddialarını birlikte doğurabilir. Suçların bir kısmı uzlaştırma kapsamında değerlendirilebilirken, bir kısmı bu kapsamın dışındadır. Şikâyetten vazgeçme sonucunu doğuracak bir uzlaşma metni imzalanmadan önce, içeriğin fiilen kaldırılıp kaldırılmadığı ve yeniden yayımlanmasının nasıl önleneceği yazılı olarak güvence altına alınmalıdır.
Zincirin Koptuğu Noktalar
- Kaynak bağlantı adresi yerine yalnızca görüntü sunulması
- Log kayıtlarının saklama süresi dolduktan sonra talep edilmesi
- Kişisel veri boyutunun ayrı bir başvuru yolu doğurduğunun gözden kaçması
- Aynı içeriğin yansı adreslerde kalmaya devam etmesi
Dijital delil, elde ediliş biçimi tartışmalı hale geldiğinde ispat değerini büyük ölçüde yitirir. Somut olayınızda hangi tespit yönteminin uygun olduğunu, içeriğin bulunduğu platformun yapısına göre değerlendirmenizi öneririz.